Örgütlü Suçlarda İtirafçı Tanık Beyanlarının (Atf-ı Cürümlerin) Delil Değeri

Tosun S., Öztürk Ş. A.

İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.431-492, 2026 (TRDizin)

Özet

Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) etkin pişmanlık başlığı altında yer alan, ancak mahiyeti gereği itirafçı tanıklığa yer veren düzenlemelere, özellikle örgütlü suçlarda yaygın bir şekilde başvurulmaktadır. Ancak itirafçı tanıklıktan doğan beyan delilinin sahip olduğu riskler ve ceza muhakemesi ilkeleriyle çelişkiler, bu delil üzerinde ciddi bir a priori şüphe oluşturmakta ve bu delile dayanılarak verilen mahkûmiyet kararları bakımından sorun teşkil etmektedir. Gerek kanuni düzenlemelerde gerekse de Türk yargı içtihatlarında bu delilin bir ceza yargılamasında mahkûmiyet hükmüne esas alınabilmesinin şartlarının, ölçüsünün ve bu delil aracına yönelik güvencelerin belirlenmemiş olması ve aksine bu a priori şüphe dikkate alınmadan bu delilin mahkûmiyet kararlarında daha çok kullanılması, itirafçı tanık beyanlarının delil değerini tetkik etmeye bizi itmiştir. Çalışmada ilk olarak itirafçı tanık beyanlarının hukuki niteliği ve Türk hukukundaki ve karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler incelenecektir. Ardından yargı kararlarında itirafçı tanık beyanlarına yaklaşım üzerinde durulacaktır. Son olarak itirafçı tanık beyanlarının ceza muhakemesinde kullanımının anayasal haklar ve ceza muhakemesi ilkeleri ile çelişkisi üzerinde durulacak ve örgütlü suçlarda itirafçı tanıklığı düzenleyen maddede yapılması gereken değişiklik önerileri ile çalışma sonlanacaktır.
Provisions under the heading of effective remorse in the Turkish Penal Code, which by their nature also encompass the concept of collaborating (or crown) witness, are widely applied, particularly in cases involving organized crime. However, the inherent risks associated with statements made by such witnesses, and their tension with the fundamental principles of criminal procedure, give rise to serious a priori doubts about the reliability of this type of evidence and pose problems for convictions based upon it. The absence of clear legal standards or safeguards governing the conditions and scope under which these statements may serve as the basis for conviction, either in statutory law or in Turkish judicial practice, has led to their extensive use in conviction decisions without sufficient consideration of these inherent doubts. This situation necessitates an inquiry into the evidentiary value of collaborating witness statements. Accordingly, this study first analyzes the legal nature of collaborating witness statements and the relevant regulations in Turkish and comparative law. It then examines the approach adopted by Turkish courts. Finally, the study explores the conflict between the use of collaborating witness statements in criminal proceedings and the constitutional rights and procedural principles, and concludes by proposing legislative amendments to the provision regulating collaborating witnesses in organized crime cases.