Akademik Veri Yönetim Sistemi
SPOR BİLİMLERİNDE GÜNCEL KAVRAMLAR VE YENİLİKÇİ ARAŞTIRMALAR, Doç. Dr. Fatih ÖZGÜL, Editör, All Sciences Academy, Bursa, ss.6-18, 2025
Fiziksel aktivite, kadınların fiziksel ve psikolojik sağlığının korunması ve geliştirilmesinde temel yaşam davranışlarından biri olarak kabul edilmektedir. Düzenli fiziksel aktivitenin kronik hastalıkların önlenmesi, ruh sağlığının desteklenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması üzerindeki olumlu etkilerine rağmen, kadınların fiziksel aktiviteye katılım düzeylerinin birçok ülkede erkeklere kıyasla daha düşük olduğu bildirilmektedir. Bu durum, fiziksel aktivite davranışının yalnızca bireysel tercihlerle değil; sosyal roller, kültürel normlar, çevresel koşullar ve yapısal faktörlerle birlikte şekillendiğini göstermektedir. Kadınların yaşam döngüsü boyunca üstlendikleri bakım emeği, ev içi sorumluluklar, çalışma hayatı, güvenlik algısı ve sosyal destek düzeyi, fiziksel aktiviteye katılım üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, 2020–2025 yılları arasında yayımlanmış, tam metnine açık erişim sağlanabilen çalışmalar doğrultusunda, kadınların fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen faktörleri sistematik olarak derlemektir. Sistematik derleme sürecinde Preferred Reporting Items for Systematic Review and Meta-Analysis (PRISMA) bildirgesi rehber alınmıştır. Literatür taraması, İngilizce anahtar kelimeler kullanılarak gerçekleştirilmiş; “women” veya “female”, “physical activity” veya “exercise”, “participation”, “barriers”, “facilitators” terimleri “and” ve “or” bağlaçlarıyla birleştirilmiştir. Derlemeye dahil edilen çalışmalar incelendiğinde, kadınların fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen faktörlere ilişkin heterojen ve yer yer çelişkili bulgular bulunduğu görülmektedir. Bununla birlikte, zaman kısıtı, bakım sorumlulukları, yorgunluk, güvenlik algısı, sosyal destek ve kültürel normların kadınların fiziksel aktiviteye katılımında etkili olabileceği genel olarak ortaya konmaktadır. Ancak incelenen çalışmaların büyük bölümünün kesitsel tasarıma sahip olması ve örneklem özelliklerinin farklılık göstermesi, bu faktörler arasındaki nedensel ilişkilerin net biçimde açıklanmasını güçleştirmektedir. Bu nedenle, kadınların fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen faktörlerin tam olarak aydınlatılabilmesi için deneysel ve boylamsal tasarımlara sahip, daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kadın, fiziksel aktivite, egzersiz, katılım, engeller, kolaylaştırıcılar