Tarihi Coğrafya Yönüyle Burdur Kazasında (1841 Yılı) Demografik Yapı, Göçler ve Yerleşmeler

Creative Commons License

Bilinir Ş., Çetin B.

International journal of geography and geography education (Online), sa.57, ss.319-341, 2026 (TRDizin)

Özet

Öz

Çalışmada, H. 1256 (M. 1841) tarihli Burdur Kazası Nüfus Defteri esas alınarak, nüfusun demografik özellikleri, göçler

ve yerleşmeler tarihi coğrafya yönüyle mekânsal eksende incelenmiştir. Veriler retrospektif ve karşılaştırma yöntemleriyle

işlenmiş, retrogressif bakışla geçmişin mekânıyla örtüştürülmüştür. Kazada şehir (kentsel mahalle), karye, çiftlik, cemaat ve

taife olarak toplam 52 yerleşme belirlenmiştir. Nüfusun büyük bölümünü genç bağımlı ve aktif yaş grupları oluşturur. Geniş

tabanlı bir piramitle temsil edilen nüfus klasik tarım toplumu nüfusu özelliği göstermektedir. Müslüman nüfus daha çok

yerleşmek, eğitim ve askerlik için kaza dışına göç ederken gayrimüslimler ticaret için yer değiştirmektedir. Kaza dışından

gelenler daha çok yakın sancak, kaza ve yerleşmelerdendir. Ayrıca kaza içerisinde de kırdan şehre ve kırdan kıra yönelik

göçleri görmek mümkündür. 1841 yılında kazada 3 Müslüman cemaat ile 2 Ermeni taife göçebe hayat sürdürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Burdur kazası, Nüfus, Göç, Nüfus defterleri, Tarihi coğrafya.

 Abstract

In this study, based on the Population Register of Burdur Kaza dated H. 1256 (A.D. 1841), the demographic characteristics,

migrations, and settlements of the population are examined from the perspective of historical geography within a spatial

framework. The data were processed using retrospective and comparative methods and were aligned with the space of the

past through a retrogressive perspective. In the kaza, a total of 52 settlements were identified, consisting of the city, villages,

farms, communities, and taifes. The majority of the population consisted of young dependents and the active age groups.

The population, represented by a broad-based pyramid, exhibits the characteristics of a classical agricultural society. While

the Muslim population migrated outside the kaza primarily for settlement, education, and military service, the non-Muslims

relocated mainly for trade. Those who migrated into the kaza mostly came from nearby sanjaks, kazas, and settlements.

Moreover, within the kaza, it is also possible to observe migrations from rural areas to the city as well as from one rural area

to another. In 1841, three Muslim communities and two Armenian tribes in the kaza were leading a nomadic life.

Keywords: Burdur kaza, Population, Migration, Population registers, Historical geography.