FARKLI ÖZELLİKLERDEKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA POLİKLORLU BİFENİLLERİN (PCBs) KONSANTRASYONLARI, KAYNAKLARI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ
SOCRATES 11 th INTERNATIONAL HEALTH, ENGINEERING AND APPLIED SCIENCES CONGRESS, Rome, Italy, 28 - 31 August 2025, pp.221-229, (Full Text)
- Publication Type: Conference Paper / Full Text
- City: Rome
- Country: Italy
- Page Numbers: pp.221-229
- Bursa Uludag University Affiliated: Yes
Abstract
Sanayileşme, teknolojik gelişmeler ve üretim faaliyetlerindeki çeşitliliğin artmasıyla birlikte
hava kirliliği, günümüzde hem iç ortam hem de dış ortam hava kalitesini olumsuz yönde
etkileyen başlıca çevresel sorunlardan biri haline gelmiştir. Bu çalışma kapsamında, farklı
özelliklere sahip (Kentsel, yarı kentsel, kentsel-sanayi, sanayi, trafik) iç ve dış ortamlardan pasif
hava örnekleyicileri (PHÖ) aracılığıyla toplanan hava örneklerinde poliklorlu bifenillerin
(PCB’lerin) konsantrasyon seviyeleri, potansiyel kaynakları ve bu kirleticilerin insan sağlığı
üzerinde oluşturdukları risk seviyeleri değerlendirilmiştir. Pasif örnekleme yöntemiyle
gerçekleştirilen çalışmada, örnekleme süresi 1 ay olarak planlanmış ve örnekleme üç aylık
zaman periyodunda (Aralık 2019, Ocak 2020 ve Şubat 2020) gerçekleştirilmiştir. Örnekleme
periyodu boyunca, iç ortam havasında 15 farklı noktada ölçülen ortalama toplam 39 PCB (Σ39
PCB) konsantrasyonu 755±77 ile 1147±272 pg/m³ arasında değişmiştir. Dış ortam havasında
ise 6 farklı örnekleme noktasında ölçülen ortalama Σ39 PCB konsantrasyonları 780±80 ile
1226±397 pg/m³ aralığında değişim göstermiştir.
İç ve dış ortam örnekleme noktalarında tespit edilen PCB konsantrasyonları arasındaki
benzerlik ve farklılıklar, Pearson korelasyon katsayısı (PCC) istatistiksel analizi ile
değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları hem iç hem de dış ortam örnekleme noktalarının benzer
kirletici kaynaklardan etkilendiğini ortaya koymuştur. İç ortam örneklemesinin yapıldığı 6
farklı örnekleme noktasında eş zamanlı olarak dış ortam örneklemesi de yapılmış ve PCB
konsantrasyonları arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Bu noktalardan elde edilen
konsantrasyon verileri doğrultusunda hesaplanan iç/dış ortam (İ/D) oranları 0,78 ile 1,17
arasında değişmiştir. Bu bulgular, iç ortam havasındaki PCB düzeylerinin dış ortamla
karşılaştırılabilir seviyelerde olduğunu ve dış ortam kaynaklarının iç ortam hava kalitesini
önemli ölçüde etkileyebileceğini göstermektedir. Son olarak, iç ve dış ortam örnekleme
noktalarından elde edilen PCB’lerin solunması sonucunda, yetişkin bireyler (70 yaş) ve gelişme
çağındaki çocuklar (9 yaş) için oluşabilecek kanser riski değerlendirilmiştir. Yapılan
hesaplamalar sonucunda elde edilen kanser riski indeksi değerlerine göre, iç ve dış ortam örnekleme noktalarında PCB’lerin solunmasının hem yetişkinlerde hem de çocuklarda sağlık
açısından anlamlı bir kanser riski oluşturmadığı belirlenmiştir.