Alternatif Ön İşlem Teknolojilerinin Selüloz Esaslı Dokuma Kumaşların Buruşmazlık Bitim İşlemi Uygulanması Sonrası Renk Ve Mekanik Performans Özelliklerine Etkisinin Araştırılması
Ege 15th International Conference on Applied Sciences, İzmir, Türkiye, 12 - 14 Haziran 2026, cilt.2, ss.78-88, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Cilt numarası: 2
- Basıldığı Şehir: İzmir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.78-88
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Tekstil terbiyesinde yaygın olarak kullanılan konvansiyonel ön işlemler yüksek su, enerji ve kimyasal tüketimleri nedeniyle çevresel açıdan çeşitli dezavantajlar oluşturmaktadır. Bu nedenle son yıllarda plazma teknolojisi, enzimatik işlemler ve mikrodalga destekli uygulamalar gibi alternatif yüzey modifikasyon yöntemleri sürdürülebilir tekstil üretimi kapsamında önem kazanmıştır. Bu çalışmada alternatif ön işlem teknolojilerinin selüloz esaslı dokuma kumaşların renk ve mekanik performans özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında pamuk, viskon ve keten atkı iplikleri kullanılarak üretilmiş dokuma kumaşlara plazma, enzimatik ve mikrodalga ön işlemleri uygulanmıştır. Ayrıca kumaşların bir kısmına buruşmazlık apresi uygulanarak ön işlem ve apre etkileşimi incelenmiştir. Ön işlemler sonrasında tüm numunelere aynı boyama prosesi uygulanmıştır. Kumaşların renk değişimleri spektrofotometrik yöntemle belirlenmiş ve ham kumaşlar referans alınarak L*, a*, b* ve ΔE değerleri CIE Lab (CIELAB) renk uzayı esas alınarak hesaplanmıştır. Mekanik performansın değerlendirilmesi amacıyla yırtılma mukavemeti ve buruşmazlık açısı testleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, uygulanan ön işlem yöntemlerinin kumaş performansı üzerinde lif türüne bağlı olarak farklı etkiler oluşturduğunu göstermiştir. Renk ölçümleri sonucunda en yüksek ΔE değerleri plazma işlemi uygulanmış viskon kumaşlarda elde edilirken, pamuk kumaşlarda renk değişiminin daha sınırlı olduğu belirlenmiştir. Yırtılma mukavemeti sonuçları, alternatif ön işlem yöntemlerinin kumaşların mekanik performansını büyük ölçüde koruduğunu göstermiştir. Buruşmazlık testi sonuçlarına göre pamuk kumaşlarda en yüksek performans enzim işlemi sonrasında, viskon kumaşlarda plazma uygulaması sonrasında ve keten kumaşlarda ise klasik buruşmazlık apresi sonrasında elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, alternatif ön işlem teknolojilerinin selüloz esaslı dokuma kumaşların performans özelliklerini lif türüne bağlı olarak geliştirebildiğini ve sürdürülebilir tekstil terbiyesi uygulamaları açısından potansiyel taşıdığını göstermektedir.