Bursa İli Mustafakemalpaşa Çayı’nın Sulama Suyu Kalitesi ve Bor İçeriğinin Belirlenmesi
ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.47-57, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 14 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.33202/comuagri.1898235
- Dergi Adı: ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.47-57
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışma kapsamında Bursa İli Mustafakemalpaşa Çayı ve kolları olan Emet ve Orhaneli çayının 6 farklı bölgesinden mevsimsel olarak alınan su örnekleri analiz edilmiş ve sulama suyu kalite parametreleri açısından değerlendirilmiştir. Su örneklerinde pH, EC, temel anyon ve katyon analizleri yapılmıştır. SAR, %Na, MAR, RSC, KR ve PI parametreleri ise hesaplama yolu ile bulunmuştur. Mustafakemalpaşa Çayı’nın pH değerleri 7.78 ile 8.96 arasında, EC değerlerinin 458-953 µS cm-1 arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Su örneklerinin karbonat içerikleri 0 ile 1.12 meq L-1 arasında, bikarbonat 4.58-12.17 meq L-1 arasında, klor 0.24-2.11 meq L-1 değerleri arasında belirlenmiştir. Magnezyum içeriklerinin 2.22-7.43 meq L-1 arasında, potasyumun 0.02-0.48 meq L-1, sodyumun 0.01-1.05 meq L-1 ve kalsiyum miktarının ise 1.39-4.27 meq L-1 değerleri arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Suların örnekleme noktası ve zamana bağlı olarak bor içerikleri 0.07-23.80 mg L-1 arasında, fosfor içerikleri ise 0 ile 0.54 mg L-1 arasında değişim göstermiştir. Mustafakemalpaşa Çayı suları örnekleme noktası ile zamana bağlı olarak sulama suyu kalitesi; SAR değerleri açısından 0.01-0.54 arasında, %Na değerlerinin 0.54-14.06, RSC değerleri açısından 1., 2. ve 3. sınıfta yer aldığı, MAR değeri 48.10-83.09, KR ve PI açısından ise “uygun” olduğu belirlenmiştir. Ancak Mustafakemalpaşa Çayının örnekleme noktası ve zamana bağlı olarak özellikle bor (B) içeriği Kütahya-Emet kolunu temsilen alınan Bükköy ve Devecikonağı noktalarında ve özellikle sulamanın yapıldığı Melikköy ve Doğancı bölgelerinde “4. sınıf” olarak sulamaya uygun olmayan su kalitesinde olduğu belirlenmiştir.
In this study, water samples taken from 6 different regions of the Mustafakemalpaşa River and its tributaries, the Emet and Orhaneli Rivers, were evaluated in terms of irrigation water quality parameters. pH, EC, anion, and cation analyses were performed on the samples. SAR, Na%, MAR, RSC, KR, and PI parameters of the samples were calculated. The pH values of the Mustafakemalpaşa Stream were found to be between 7.78 and 8.96, and the electrical conductivity between 458 and 953 µS cm-¹. The carbonate content of the samples ranged from 0 to 1.12, bicarbonate from 4.58 to 12.17, and chloride from 0.24 to 2.11 meq L-¹. The magnesium, potassium, sodium, and calcium concentrations in the samples ranged from 2.22 to 7.43, 0.02 to 0.48, 0.01 to 1.05, and 1.39 to 4.27 meq L-¹, respectively. Boron concentrations ranged from 0.07 to 23.80 mg L-¹. The irrigation water quality of Mustafakemalpaşa Stream varied according to the sampling point and time; SAR values ranged from 0.01 to 0.54, Na% values ranged from 0.54 to 14.06, and MAR values ranged from 48.10 to 83.09. RSC values corresponded to quality classes 1, 2, and 3, while KR and PI values indicated "suitable". However, depending on the sampling point and time of the Mustafakemalpaşa stream, especially at Bükköy and Devecikonağı points where boron (B) content was taken as representative of the Kütahya-Emet branch, and at Melikköy and Doğancı points where irrigation and agriculture are intensive, the water was determined to be "Class 4," meaning unsuitable for irrigation.