Transhümanizm: Diji-Çağ’da Dine Karşı Dinsel Bir Hareket

Creative Commons License

DAĞ A., sylla a.

İlahiyat Studies: A Journal on Islamic and Religious Studies, cilt.17, sa.1, ss.195-211, 2026 (ESCI, Scopus, TRDizin)

Özet

Transhümanizm; mevcut ve gelecek teknolojilerin sayesinde insanın zihinsel, fiziksel ve biyolojik olarak geliştirilebileceğini düşünen felsefi, bilimsel, teknolojik, kültürel ve ideolojik bir harekettir. Zihnî, dinî ve bilimsel yapısı bulunan, insanı ve hayatını dönüştürebilecek etkili bir akımdır. Enformasyon teknolojisine de dayanan transhümanizm, yalnızca felsefe ve bilimle ilişkili bir hareket değil aynı zamanda dinî veya teolojik kökenleri olan bir harekettir. Mistik, gnostik ve teolojik kökenleri olan transhümanizmin din ile benzerliği sadece “cennet vaadi” değildir. Başta ölümsüzlük olmak üzere artırılmış insan/Tanrı insan amacıyla da “dinsel” bir harekettir. Teolojik kökenleri yanında teolojik olanla benzerlikleri ve farklılıkları bulunan transhümanizmin hayata olumlu ve olumsuz getirileri olacak görünüyor. Hayata dair olumlu-olumsuz getirileri, dinî olanın tehditlerle karşılaşmasına veya dinlerin hayata dair bakışını değiştirmesine yol açacaktır. Transhümanizm, seküler ve bilimsel bir yapısı olsa da kökenleri ve ulaşmak istediği hedefler bakımından “dinsel” bir karaktere sahiptir. Batılı düşüncenin kültürel ve teolojik kökenleriyle ilişkili olan akım, geleneksel dinlerin dünyayı anlamada yetersiz olduğunu iddia etse de insanı ölümsüzleştirme ve artırma/tanrılaştırma çabası amacı bakımından dinî bir yapıya sahiptir. Bu makalede sekülerleşme, dünyevileşme, bilimselleşme vb. iddialarıyla yeni hümanizm türü olan transhümanizmin dinî kökenleri, benzerlikleri ve farklılıkları, dijital dünyaya etkisi konu edinilecek. Anahtar Kelimeler: Transhümanizm, Din, Teknoloji, Dijitalleşme.
Transhumanism is a philosophical, scientific, technological, cultural and ideological movement holding that human beings can be significantly improved mentally, physically and biologically through current and future technologies. It is an influential movement with a mental, religious and scientific structure that is considered to be able to transform human beings and their lives. Transhumanism, which is also based on information technology, is not only related to philosophy and science but also to religious or theological roots. The similarity between religion and transhumanism, which has mystical, Gnostic, and theological roots, is not limited to the promise of heaven; it also includes the pursuit of immortality and the ideal of the enhanced, God-like human. In addition to its theological origins, transhumanism, which has similarities and differences with theological approaches, seems to have positive and negative implications for life. Its positive and negative implications for human life will cause religious beliefs to face threats or change the way religions view life. Although transhumanism has a secular and scientific structure, it has a religious character in terms of its origins and goals. In this paper, the religious origins of transhumanism, with its claims of secularization, worldliness, scientificization, etc., a new type of humanism, its similarities and differences with religion, and its impact on the digital world, are discussed.