YetkiUnsuru


Ulu G.

Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2012

  • Publication Type: Book / Research Book
  • Publication Date: 2012
  • Publisher: Seçkin Yayıncılık
  • City: Ankara

Abstract

İdari işlemin yetki unsuru, idari işlemin yapıcısı bakımından hukuka uygunluk şartıdır. İdari işlem herhangi bir kişi veya makam tarafından yapılamaz. İdari işlemin kişi, konu, zaman ve yer bakımından hukuk kuralları ile yetkilendirilmiş kişi veya kişilerce yapılması gerekir. Yetki kuralları hukuk düzeninde dağınık halde bulunur; ancak tüm idari yetkiler bakımından geçerli genel yetki kuralları kabul edilmektedir. Bu kurallar yetkilerin dayanağı ve sınırları, niteliği ve kullanılması bakımındandır. İdari yetkiler anayasa ve kanundan kaynaklanır ve kanunlarla sınırlıdır. İdari yetkiler varsayılamaz; idari yetkiler bakımından normatif bağımlılık söz konusudur. İdari yetkiler verilmiş yetki niteliğindedir ve istisnai niteliktedir, bundan dolayı dar yoruma tabi tutulur. İdari işlem yapma yetkisi kamu düzenine ilişkindir, yetkisizlik kamu düzenine ilişkin iptal sebebi teşkil eder. İdari yetkiler kullanılması zorunlu, vazgeçilmez ve devredilmez niteliktedir. Yetki sakatlıkları sonradan düzeltilemez, yetkisiz makamın yaptığı işlemlerdeki hukuka aykırılık, yetkili makamın sonradan vereceği onay veya izinle giderilemez. Ancak bu katı şekilde uygulanan yetki kurallarına istisnalar da getirilmektedir. Cari işlerin yürütülmesi, yetkilerin paralelliği ilkesi, fiilî memur teorisi, vekâlet ve yetki devri yetki kurallarının istisnalarını oluşturur. Yetki kurallarına aykırılık halleri söz konusu istisnalardan birine girmiyorsa, idari işlemi yetki unsuru bakımından hukuka aykırı hale getirir. Bu hukuka aykırılıklar negatif yetkisizlik, yetki gaspı, fonksiyon gaspı, yetki tecavüzü ve ağır ve bariz yetki tecavüzü olmak üzere farklı yetki sakatlıkları türlerini oluşturmaktadır. Bu yetki sakatlıklarının kural olarak yaptırımı idari işlemlerin idari yargı yerlerince iptalidir. Fakat bu yetki sakatlıklarının bir kısmı ağırlığı karşısında, işlemin maddi veya hukuki yokluğuna neden olmasından dolayı idari işlemin sıhhati bakımından yetki unsurunun önemine işaret eder.