BİLİMSEL MODEL TABANLI DRAMA YAZARLIĞI: YENİ BİR YAZARLIK YAKLAŞIMI
Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Ulusal Eğitim Dergisi, cilt.10, sa.15, ss.19-30, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 10 Sayı: 15
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Ulusal Eğitim Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: MLA - Modern Language Association Database, Asos İndeks, Sobiad Atıf Dizini
- Sayfa Sayıları: ss.19-30
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bilim ile drama arasındaki ilişki, temelde bilim insanlarının, bilimsel keşiflerin ya da teknolojik gelişmelerin dramatik metinlerde konu edilmesi şeklinde anlaşılmaktadır. Oysa bilimsel bilgi, dramatik metnin yalnızca tematik malzemesi olarak düşünülmek zorunda değildir. Bilimsel modellerin dayandığı yapıların, drama yazarlığında biçimsel bir kaynak olarak kullanılması olanaklıdır. Bu çalışmada matematiksel formüller, fizik yasaları ve kimyasal reaksiyonlar gibi bilimsel yapıların drama yazarlığı içerisinde karakter, çatışma, dramatik eylem ve olay örgüsü oluşturmak amacıyla nasıl kaynak olarak kullanılabileceği ve bunun hangi yöntemlerle gerçekleştirilebileceği araştırılmaktadır. Bilimsel bir model dramatik eylemi ve yapıyı belirleyen bir yazım ilkesine dönüştürülebilir mi?” sorusu çalışmanın ana sorusudur. Bu sorudan hareketle bilim ile tiyatro arasındaki disiplinlerarası çalışmalarda bilim ve dramatik metin yazımının hangi noktalarda kesiştiği karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Matematiksel yapıların olay dizisi ve dramatik kompozisyonu yönlendirmesi, kimyasal reaksiyonların karakterler arasındaki etkileşim ve çatışmalara kaynaklık etmesi ve fizik yasalarının eylem–karşı eylem bağlamında dramatik bir karşılık bulması, araştırmanın başlıca inceleme alanlarını oluşturmaktadır. Bu örnekler üzerinden çalışmada “bilimsel yapıdan dramatik işleve dönüşüm” biçiminde bir tipoloji önerilmektedir. Çalışmanın önerdiği disiplinlerarası model, Bilimsel modellerin, yalnızca dramatik metinde temsil edilen ya da açıklanan unsurlar olarak değil, metnin kuruluşunda doğrudan işlev üstlenen biçimsel araçlar olarak ele alınması anlayışına dayanmaktadır. Sonuç olarak bu yaklaşım, drama yazarlığının disiplinlerarası imkânlarını genişletirken bilimsel modeller ile dramatik eylem arasında yeni bir yaratıcı ve kuramsal ilişki kurulmasına da olanak sağlayabilir.