Durumluk bilinçli farkındalık ve gevşeme yanıtı tetikleme senaryoları: Deneysel yöntem ile geçerlilik incelenmesi.


Creative Commons License

Bağcı E., Öztürk A. , Mısırlısoy M.

2. Uluslararası Sosyal Bilimler Lisansüstü Sempozyumu, Van, Turkey, 12 - 14 May 2022

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Van
  • Country: Turkey

Abstract

Kişinin mevcut anda dıştan ya da içten gelen uyaranlara yönelik yargılama yapmaksızın dikkatini odakladığı bir süreç olarak tanımlanan bilinçli farkındalık içeren pratik uygulamalara ilgi son yıllarda artmaktadır. Ancak deneysel ve uygulamalı psikoloji alanlarının bilinçli farkındalığı araştırma metodolojisinde önemli boşluklar dikkat çekmektedir. Belirlenen bu metodolojik boşluklardan biri, geçerlenmiş bilinçli farkındalık tetikleme prosedürlerinin eksikliğidir. Bununla birlikte, bilinçli farkındalığın alanda yaygın kullanılan bir diğer uygulama olan tetiklenen gevşemeden farklılaşıp farklılaşmadığı bilinmemektedir. Bu eksiklikler ve belirsizlik temelinde bu çalışmanın amacı, bilinçli farkındalık ve gevşemeyi tetiklemede ihtiyaç duyulan geçerli araçları üretebilmektir. Bu amaçla düzenlenen deneysel çalışmada; üç gruplu randomize kontrollü öntest- sontest araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmaya gönüllü olan ve bilgisayar üzerinden katılan 18-33 yaşları arasındaki yetişkin 164 katılımcının her biri 10 dakika süren ve bilinçli farkındalık, gevşeme veya nötr senaryoları içeren birer işitsel-kayıt dinlendikleri üç koşuldan birine seçkisiz olarak atanmıştır. Her üç koşulda da katılımcılardan Bilinçli Farkındalık Ölçeği öntest ve sontest ölçümü, Toronto Bilgece Farkındalık Ölçeği sontest ölçümü ile Görsel Analog Ölçeği öntest ve sontest ölçümü alınmıştır. Bulgular, her üç grubun ön-test puanlarının birbirinden farklılaşmadığını, bilinçli farkındalık manipülasyonuna maruz kalan deney grubununun durumluk bilinçli farkındalık puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı biçimde yüksek olduğunu ve son olarak gevşeme manipülasyonuna maruz kalan gruptaki katılımcıların kontrol grubundakilere göre daha yüksek düzeyde gevşeme bildirdiklerini göstermiştir. Bu bulgular bilinçli farkındalık ve gevşeme senaryolarının başarısını ortaya koymuştur. Bununla birlikte bilinçli farkındalık manipülasyonu ile gevşeme manipülasyonunun sonuçları açısından farklılaşmadığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen bu veriler, Türkçe bilinçli farkındalık ve gevşeme senaryolarının psikometrik özelliklerinin deneysel ve uygulamalı psikoloji çalışmalarında kullanımı için uygun olduklarını göstermektedir.

Anahtar Sözcükler: bilinçli farkındalık, gevşeme, tetikleme, deneysel manipülasyon