Farklı kapasitelerdeki süt sığırı çiftlikleri için atık yönetimi stratejileri

Creative Commons License

KILIÇ U., KILIC I.

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, cilt.43, sa.2, ss.185-200, 2026 (TRDizin)

Özet

Sut sıgırı işletmeleri içerisinde bulundurdukları hayvanların gubre uretme miktarlarının yuksek olması nedeniyle atık yonetimi konusunda iyi bir planlama gerçekleştirmek zorundadırlar. İyi tasarlanmış bir atık yonetim planı yalnızca tum bu paydaşlar için saglıklı bir ortam oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda işletmelerin surdurulebilirlikleri için ek bir kazanç kaynagı da ortaya çıkarır. Bu çalışmada 24 adet sut sıgırı işletmesi için genel bir atık yonetim planı oluşturulmuş ve gubrenin yeniden kullanılabilirligi amacıyla, birbirlerinin alternatifi olarak kullanılabilecek çeşitli senaryolar (bitkisel uretim, kompost, biyogaz) karşılaştırmalı olarak degerlendirilmiştir. Hesaplamalar sonucunda işletmelerin gubreyi birinci senaryoda bitkisel uretim amacıyla kullanması durumunda Bursa bolgesinde hektar başına 38-ton gubre uygulanması gerektigi ve degerlendirilen 24 işletmeden elde edilecek toplam gubrenin ortalama 21.45 hektar araziye uygulanabilecegi belirlenmiştir. İkinci senaryoda tum işletmeler için toplam kompost uretimi gunluk 425,74 m3 olarak hesaplanmıştır. Bu miktarın yaklaşık %80’lik kısmı buyuk kapasiteye sahip işletmelere (6 adet) aittir. Uçuncu senaryo da ise biyogaz hesaplamaları sonucunda toplamda tum işletmelerden elde edilecek gubre miktarı ile yıllık olarak 1.830.853 kWh elektrik uretimi gerçekleştirilebilmektedir. Bu rakamın %70’lik kısmı (1.261.835,49 kWh) buyuk kapasiteli işletmelerden, %4’luk kısmı (67.663,61 kWh) kuçuk kapasiteli işletmelerden elde edilmektedir. Çalışmada ele alınan tum senaryolar ekonomik olarak incelendiginde tum gruplar için en yuksek ekonomik kazanç ve en duşuk amorti suresi kompost senaryosunda elde edilmiştir. Kuçuk kapasiteli sut sıgırı çiftliklerinde yıllık kazanç 104758 TL’ dir ve amorti suresi 8.49 yıl olarak belirlenmiştir. Buyuk kapasiteli sut sıgırı çiftlikleri ise 2271812 TL yıllık kazanç ve 5.24 yıl amorti suresi ile en kısa sureye sahiptir.
Dairy cattle farms must plan effectively for waste management due to the high volume of manure produced by the animals they keep. A well-designed waste management plan not only creates a healthy environment for all stakeholders but also generates an additional source of income to support the dairy farm’s sustainability. İn this study, a general waste management plan was developed for 24 dairy cattle farms, and various scenarios (plant production, composting, biogas) that could be used as alternatives for the reuse of manure were comparatively evaluated. Calculations show that, if dairy cattle farms use manure for plant production in the first scenario, 38 tons of manure per hectare would need to be applied in the Bursa region, and across the 24 farms evaluated, the total manure available could be applied to an average of 21.45 hectares of land. İn the second scenario, the total compost production across all dairy cattle farms was calculated to be 425.74 m3 per day. Approximately 80% of this amount belongs to dairy farms with large capacity (6 dairy farms). İn the third scenario, biogas calculations indicate that the total manure from all dairy farms can generate 1,830,853 kWh of electricity annually. 70% of this figure (1,261,835.49 kWh) is obtained from large-capacity dairy farms, and 4% (67,663.61 kWh) is obtained from small-capacity dairy farms. When all the scenarios examined in the study were analyzed economically, the compost scenario yielded the highest economic gain and the shortest payback period across all groups. On small-capacity dairy farms, the annual profit is 104,758 TL, and the payback period is 8.49 years. Large- capacity dairy cattle farms, on the other hand, have the shortest payback period with an annual profit of 2,271,812 TL and a payback period of 5.24 years.