Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. INTERNATIONAL MEDITERRANEAN SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS , Antalya, Türkiye, 13 - 14 Aralık 2025, ss.567-572, (Tam Metin Bildiri)
İlk defa kimin tarafından ve ne zaman kurulduğu tartışma konusu olan ve her ne kadar kaynakların çoğunda Abbâsî halifelerinden Mem’ûn tarafından 830’da Bağdat’ta kurulduğu ifade edilse de bunun fikir ve girişim olarak Mansûr dönemine kadar uzandığı (754-775) anlaşılan Beytü’l-Hikme, antik dünyanın bilinen ilmî ve felsefî eserlerinin Arapçaya çevrildiği önemli merkezlerden biri olmuştur. İslâm coğrafyasının genişlemesiyle müslümanların Helenistik, İran, Hint ve diğer kültürlerle temasları sonucu, bu kültürlere karşı büyük bir merak ve ilgi uyanmış, bu nedenle de ilmî ve felsefî eserlerin Arapçaya çevrilme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bir bilim adamları ve akademisyenler topluluğu, bir çeviri bölümü ve Abbâsîlerin yüzyıllar boyunca edindiği bilgileri koruyan bir kütüphaneden oluşan Beytü’l-Hikme, iki yüzyıldan fazla süren çeviri hareketlerine de ev sahipliği yapmıştır. Aristoteles’in Topics adlı eserinin çevirisiyle başlayan tercüme hareketi, yaklaşık iki yüzyıl boyunca devam etmiş ve başta Orta Doğu Oryantal Süryani bilim adamları, tüm bilimsel ve felsefî Yunanca metinleri Arapçaya çevirmiştir. Kusta bin Luka, Sâbit bin Kurre ve Huneyn bin İshak gibi çeviri alanında ismini duyuran önemli çevirmenlerin görev yaptığı Beytü’l-Hikme’de Pisagor, Platon, Aristo, Hipokrat, Öklid, Galen, Sokrat, Sushruta, Charaka, Aryabhata ve Brahmagupta gibi önemli düşünürlerin çevirileri yapılmıştır. Bu çalışmada, Beytü’l-Hikme’nin başına getirilen ve 116’dan fazla eser çevirmiş olan Arap (Nestûrî Hıristiyan) Huneyn bin İshak’ın Beytü’lHikme’de yapmış olduğu çeviri faaliyetleri ve İslam dünyasına katkıları üzerinde durulacaktır