Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin son döneminde Kosova Eyaleti’nde yetişmiş ve görev yapmış müftü, müderris ve kadılardan oluşan ilmiye sınıfı mensupları incelenmektedir. II. Abdülhamid döneminde tutulmaya başlanan Sicill-i Ahval Defterleri içinde bulunan ulema sicil dosyaları, bu incelemenin ana kaynağını oluşturmaktadır. Araştırmada, taşra uleması olarak nitelendirdiğimiz yerel ulemanın ilmiye kariyerlerini inşa süreci aile kökenleri, ilk mektep ve medrese eğitimleri, okudukları dersler, icazetnameleri, merkez (İstanbul) ile ilişkileri, İstanbul medreselerindeki eğitim süreçleri ve son dönemde kurulan modern okullar ile bağları gibi farklı başlıklar altında ele alınmıştır. Ulemanın profesyonel mesleki hayatı ise istihdam edildikleri alanlar, görev yaptıkları coğrafyalar ve lisan bilgisi başlıklarında değerlendirilmiştir. Üsküp, Prizren ve Priştine gibi merkezi sancaklar başta olmak üzere Kosova eyaletinin tüm sancak ve kazalarındaki ulema sınıfı, sicil dosyalarından tespit edilerek dönemin eğitim koşulları, taşradaki ilmiye sınıfının sosyo-ekonomik yapısı ve Osmanlı ilmiyesine katkıları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışma, Osmanlı son dönemine dair biyografik ve prosopografik analizler yaparak, taşra ulemasının Osmanlı ilmiye sınıfı içerisindeki konumunu anlamayı hedeflemektedir.
This study examines the members of the ilmiye class, including muftis, mudarris and kadıs, who were educated and served in the Kosovo Province during the late Ottoman period. The primary source of the analysis is the ulema records found in the Sicill-i Ahval Registers, which were initiated during the reign of Abdulhamid II. The research explores the career-building process of provincial ulema through various aspects, such as their family backgrounds, early and madrasa education, institutions’ curriculums, icazetnames, connections with the center (Istanbul), educational experiences in Istanbul madrasas, and their ties to modern schools established during the late Ottoman era. The professional lives of these scholars are evaluated in terms of the fields in which they were employed, the regions where they served, and their linguistic proficiency. Focusing on central districts such as Skopje, Prizren, and Pristina, as well as other districts and sub-districts in the Kosovo Province, the study provides a detailed analysis of educational conditions, the socio-economic structure of the provincial ilmiye class, and their contributions to the Ottoman scholarly tradition. The inquiry aims to provide a biographical and prosopographical analysis of the late Ottoman period to understand the position of provincial ulema within the Ottoman ilmiye class.
