DOĞU AKDENİZ ENERJİ JEOPOLİTİĞİ VE BÖLGESEL GÜÇ MÜCADELESİ BAĞLAMINDA SAHİLDAR DEVLETLERİN ULUSAL GÜVENLİK ALGILARI

duman ö.

Akademik Hassasiyetler, cilt.12, sa.27, ss.632-666, 2025 (TRDizin)

Özet

Doğu Akdeniz, stratejik konumu nedeniyle uzun zamandır jeopolitik güç mücadelelerinin odak noktası olmuştur. 20.yüzyılın son çeyreğinden itibaren Doğu Akdeniz havzasında hidrokarbon rezervlerinin keşfedilmesiyle bölgenin enerji jeopolitiği ve bölgesel güç mücadelesi çetin bir hal almıştır. Bu anlamda Doğu Akdeniz’de doğal gazın keşfedilmesi ile enerji ve bölgesel güç mücadelesinde etkili olan sahildar ve sahildar olmayan devletler Doğu Akdeniz’e yönelik dış politikalarında değişikliğe gitmişlerdir. Bu tarihten itibaren, Doğu Akdeniz'deki etkili kıyı devletleri deniz yetki alanlarını belirlemek, sondaj faaliyetleri yürütmek, doktrinler ilan etmek, zirveler düzenlemek ve doğal gaz boru hattı projeleri planlamak gibi önemli girişimlerde bulunmuştur. Böylece bu devletlerin girişimleri ile Doğu Akdeniz’de ulusal çıkarların korunması hedeflenmiştir. Öyle ki, Doğu Akdeniz'deki kıyı devletleri bölgesel çıkarlarını zedeleyecek her türlü eylemi ulusal güvenliklerine doğrudan bir tehdit olarak algılamaktadır. Doğu Akdeniz havzasındaki önemli sorunlar da kıyıdaş devletlerinin ‘‘ulusal güvenliğine tehdit’’ niteliğini taşımaktadır. Bu çalışma Doğu Akdeniz'deki sahildar devletlerinin dış politika kararlarında ulusal güvenliğe nasıl öncelik verdiklerini incelemektedir. Bu çalışma, ulusal güvenlik ve stratejik çıkarların Doğu Akdeniz'e kıyısı olan devletlerin dış politika kararlarını temelden şekillendirdiği sonucuna varmakta ve bu devletlerin jeopolitik stratejilerine eleştirel bir bakış açısı sunmaktadır.
The Eastern Mediterranean has long been a focal point of geopolitical power struggles due to its strategic location. Since the last quarter of the 20th century, with the discovery of hydrocarbon reserves in the Eastern Mediterranean basin, the energy geopolitics of the region and the regional power struggle have become more intense. In this sense, with the discovery of natural gas in the Eastern Mediterranean, coastal and non-coastal states, which are effective in the energy and regional power struggle, have changed their foreign policies. Since then, influential coastal states in the Eastern Mediterranean have taken significant steps, such as defining maritime jurisdiction zones, conducting drilling activities, declaring doctrines, organizing summits, and planning natural gas pipeline projects. Thus, the initiatives of these states have aimed to protect national interests in the Eastern Mediterranean. Coastal states in the Eastern Mediterranean perceive any action undermining their regional interests as a direct threat to national security. In addition, important problems in the Eastern Mediterranean basin also constitute a “threat to the national security” of the coastal states. This study examines how coastal states in the Eastern Mediterranean prioritize national security in their foreign policy decisions. This study concludes that national security and strategic interests fundamentally shape the foreign policy decisions of Eastern Mediterranean coastal states, offering a critical perspective on their geopolitical strategies.