Meslek Lisesi Öğrencilerinin Etiketlenme Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Araştırma

Creative Commons License

KABAR S. F., ADA Ş.

Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.22, sa.1, ss.111-125, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırma, meslek lisesi öğrencilerinin okul ortamında maruz kaldıkları etiketlenme deneyimlerini ve bu deneyimlere yükledikleri anlamları derinlemesine keşfetmeyi amaçlamaktadır. Fenomenolojik desende tasarlanan çalışma, Bursa ilindeki bir meslek lisesinde öğrenim gören ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ile seçilen öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilere yönelik etiketlemelerin; akademik performans, sosyoekonomik durum, fiziksel görünüm ve toplumsal cinsiyet normlarından sapma gibi farklılıklardan kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu etiketleme sürecinin, öğrencilerin benlik algısını zedelediği, sosyal ilişkilerini zayıflattığı ve akademik motivasyonlarını düşürdüğü tespit edilmiştir. Öte yandan, bazı öğrencilerin bu sürece karşı aktif direnç ve baş etme stratejileri geliştirdiği de görülmüştür. Sonuç olarak, meslek lisesi öğrencilerinin hem okullarının kurumsal damgası hem de bireysel etiketlenmeler nedeniyle "çifte etiketlenme" olarak adlandırılabilecek katmanlı bir baskı yaşadığı anlaşılmıştır. Bu çalışma, okullardaki dışlayıcı pratiklerin öğrencilerin öznel deneyimleri üzerindeki etkilerini ortaya koyarak, daha kapsayıcı eğitim politikaları geliştirilmesi için öneriler sunmaktadır.
This study aims to explore, from a qualitative perspective, the labeling experiences of vocational high school students within the school environment and the meanings they attribute to these experiences. Designed in a phenomenological framework, the research as conducted with students enrolled in a vocational high school in Bursa, selected throug purposive sampling based on the principle of maximum variation.Date were collected via semi- structured interviews and analyzed rigorously using thematic analysis. Findings reveal that labeling directed atstudents stems from diverse factors such as low academic performance,socieconomic disadvantages, physical appearance, and deviations from gender norms. The labeling process as found to undermine students’ self-perceptions,weaken their social relationships with peers, and significantly diminish their academic motivation. Nevertheless, some students actively resisted labeling pressures and employed various psychosocial coping strategies. Ultimately, vocational high school students were shown to experience a layered from of pressure, described as “double labeling”, arising both from the institutional stigma of their schoos and from individual labeling. By highligting the impact of exclusionary practices on students’ subjective experiences, this study contributes to the development of more inclusive and democratically equitable educational policies at both institutional and practical levels.