Ortaçağ Müslüman Toplumlarında Folklor ve Mizah Ögesi Olarak Yüzük Kaşlarına Yansıyan Edebiyat


Creative Commons License

Ataman M., Şahin Ş.

Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Fergisi, vol.30, no.1, pp.1-25, 2021 (Peer-Reviewed Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 30 Issue: 1
  • Publication Date: 2021
  • Journal Name: Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Fergisi
  • Journal Indexes: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.1-25

Abstract

Yüzük, eski çağlardan beri farklı birçok işleve sahip olagelmiştir. Kadın-erkek arasındaki sevgi ve evlilik bağını temsil etmesi, siyasi yazışmalarda damga işlevi görmesi, kudret ve egemenliği sembolize etmesi vs. bu işlevlerden bazılarıdır. Yüzük, bireylerin sosyo-ekonomik durumlarını, inanç, meşrep ve eğilimlerini, yine işgal ettikleri statü ve iştigal ettikleri meslekleri gösteren birer nişan olduğu gibi, bu küçük hacimli süs objesi tarih boyunca sanat, kültür, folklor, mizah ve din alanlarının kayıtsız kalmadığı cazip bir ilgi odağı olmuştur. Bunların yanı sıra, hususan yüzük kaşları üzerine yazı nakşetmenin Orta-çağ Müslüman toplumlarında yaygın bir gelenek olduğu da görülmüştür. Öyle ki yüzük kaşları, sosyal hayata dair önemli ayrıntıların kendisi aracılığıyla okunabildiği toplumsal bir ayna işlevi görmüştür. Yüzük kaşlarında bulunan yazılar çoğu defa yüzük sahibine motivasyon kazandıran, sorumluluk hatırlatan içeriğe sahiptir. Keza muhatabı iğneleme, sitem, şifa ümidi, aşk gibi birçok konu veya temanın yüzük kaşlarında sanatlı bir şekilde ele alındığı bilinmektedir. Ayrıca dönemin sosyo-politik koşulları ve kültürel durumu hak-kında kültür tarihçilerinin bigâne kalamayacakları başkaca çok önemli malumat da vere-bilmektedir. O nedenle bu makale çalışmasında, klasik Arap edebiyatı kaynaklarında zen-gin bir içeriğe sahip olan yüzük kaşları üzerindeki edebi malzeme incelenecektir.