Tüketicilerin gıda harcama tercihlerini etkileyen faktörlerin analizi: Bursa ili örneği

Creative Commons License

ÖZÇALIK S., Erdal Y.

Tarım Ekonomisi Dergisi, cilt.32, sa.1, ss.261-276, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, Türkiye’nin Bursa ilinde yaşayan bireylerin gıda harcamalarını etkileyen demografik ve sosyo-ekonomik faktörleri incelemektedir. Özellikle gelir düzeyi, yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum ve hane halkı büyüklüğünün tüketici davranışlarına etkisi araştırılmıştır.Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Anket verileri faktör analizi yöntemiyle değerlendirilmiş; demografik değişkenlerin yanı sıra tüketicilerin fiyat algısı, sağlıklı beslenme eğilimleri ve hijyen duyarlılıkları analiz edilmiştir.Bulgular: Bulgular, gıda harcamalarını en çok etkileyen faktörlerin gelir düzeyi, sağlıklı beslenme eğilimi ve fiyat algısı olduğunu göstermektedir. Ayrıca yaş, eğitim ve medeni durum gibi demografik değişkenler tüketici tercihlerinde belirleyici rol oynamaktadır. Katılımcılar için sağlık ve hijyen koşulları, ürün tazeliği ve kişisel deneyimler temel satın alma kriterleri iken, fiyat ve promosyonların görece düşük öneme sahip olduğu bulunmuştur.Araştırma Sınırlamaları/Etkileri: Çalışma yalnızca Bursa ili ile sınırlıdır ve öz-beyan temelli anket verilerine dayanmaktadır. Bu nedenle bulguların genellenebilirliği kısıtlıdır.Pratik Uygulamalar: Gıda üreticileri ve perakendecilerin pazarlama stratejilerinde sağlık, hijyen ve tazelik faktörlerini ön plana çıkarmaları önerilmektedir.Sosyal Çıkarımlar: Bulgular, ekonomik güdülerin yanı sıra sağlık ve yaşam kalitesi kaygılarının da tüketici gıda tercihlerini şekillendirdiğini ortaya koymakta; bu durum, gıda güvenliği ve sağlıklı beslenmeye yönelik kamu politikaları için yol gösterici olmaktadır.Özgünlük/Değer: Çalışma, gıda harcama davranışlarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sağlık ve sosyo-demografik unsurlarla belirlendiğini ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.
Purpose: This study investigates the demographic and socio-economic factors influencing food expenditures of individuals residing in Bursa, Turkey. Specifically, it examines the effects of income level, age, gender, education, marital status, and household size on consumer behavior.Design/Methodology/Approach: Survey data were analyzed using factor analysis. In addition to demographic and socio-economic variables, consumer perceptions of price, tendencies toward healthy eating, and sensitivity to hygiene were evaluated to identify the main components shaping food expenditure behavior.Findings: The results indicate that income level, health-oriented dietary tendencies, and price perception are the most influential factors affecting food expenditures. Demographic variables such as age, education, and marital status also play a significant role in shaping consumer preferences. Participants prioritized health and hygiene conditions, product freshness, and personal experience when purchasing food, whereas price and promotions were found to be relatively less important.Research Limitations/Implications: The study is limited to Bursa province and relies on self-reported survey data, which restricts the generalizability of the findings.Practical Implications: The findings suggest that food producers and retailers should emphasize health, hygiene, and freshness in their marketing strategies to positively influence consumer choices.Social Implications: Beyond economic motivations, health and quality-of-life concerns are found to be key drivers of consumer food choices. These insights may inform evidence-based policymaking on food safety and healthy nutrition.Originality/Value: This study contributes to the literature by demonstrating that food expenditure behavior is shaped not only by economic factors but also by health-related and socio-demographic variables. It provides valuable insights for both academia and the food sector in understanding consumer tendencies.