CADDESEL YÜZEYSEL AKIŞIN ARITILMASI İÇİN ORGANOKİL İÇEREN FİLTRE SİSTEMLERİNİN PERFORMANSININ BELİRLENMESİ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gebze Teknik Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ , Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Derya Ayral Çınar
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Kentsel alanlardaki artan geçirimsiz yüzeyler ve iklim değişikliği sebebiyle sıklığı artan şiddetli yağışların ortak etkisi olarak şehirlerde yüzeysel akış miktarı yükselmektedir. Bu yüzeysel akış, çoğunlukla araçlardan salınan ve yol yada otopark gibi geçirimsiz yüzeyler üzerinde biriken Polisiklik Aromatik Hidrokarbonları (PAH) taşımakta ve diğer pekçok kirletici ile birlikte yayılmasına sebep olmaktadır. Kalıcı ve biyolojik olarak birikebilir yapıya sahip öncelikli kirleticiler olan PAH'lar yüzeysel su, yeraltı suyu veya toprağa ulaşmakta ve bu ortamların kalitesini bozmaktadır. Dolayısıyla, kirleticilerin alıcı ortamlara ulaşmadan kaynakta kontrol edilmesi uzun vadede en iyi çözümlerden biri olarak kabul edilmektedir. Filtre sistemleri yüzeysel akıştan kirletici gidermenin yanında iklim değişikliği adaptasyonu sağlayabilecek bir Doğa Temelli Çözüm (NBS) olarak kullanılabilirler. Filtre sistemlerinde kullanılabilen kil mineralleri iyonik ve polar kirleticilerin giderimi sağlayabiliyorken PAH'lar gibi iyonik olmayan kirleticilerin arıtımında etkili değillerdir. Yüzey aktif maddelerin kil yapısında entegre olmasıyla sentezlenen organokiller ise PAH gideriminde başarılı olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kum ve organokilden (HDTMA-bentonit) oluşan (4:1) bir filtre kolonu kullanarak sentetik bir kentsel yüzeysel akıştan PAH giderim verimini incelemektir. Filtre kolonunun hem 50 μg/L hem de 100 μg/L başlangıç PAH konsantrasyonlarında Naftalen, Fenantren, Asenapten, Floranten ve Piren bileşiklerini %98 ile 99' un üzerinde giderim yaptığı tespit edilmiştir . Kirletici yükünün giderim oranlarında anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür (t-testi analizi (p > 0.05)). Bu çalışma, %20 oranında organokil içeren bir filtre sisteminin, caddesel yüzey akıştaki PAH yükünün azaltılmasını ve su kaynaklarının korunmasını sağlayabilecek yüksek potansiyele sahip bir Doğa Temelli Çözüm (NBS) olduğunu ortaya koymaktadır.