Bağlama çalgısında ”Do eksenli” düzende resital

Tez Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Serpil Murtezaoğlu

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma T.C. Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Musikisi anasanatdalı, Sanatta Yeterlik Programı için hazırlanmıştır.Çalışma, sanatta yeterlik programlarında tez çalışması kapsamında kabul edilen, ?resital? formatında hazırlanmıştır. Resitalin içeriğine ait yazılı öğelerin bulunduğu giriş, ikinci bölüm, üçüncü bölüm, sonuç, ekler ve kaynaklar bölümlerinden oluşmuştur.Giriş bölümünde neden resital tarzında bir tez çalışması yapıldığı ve bu resitalin en önemli öğesi olan repertuvarın ne şekilde tespit edildiği anlatılmıştır. Resitalde icra edilecek repertuvara, tez niteliğini kazandıracağı düşünülen özgün bir problem tespit edilmiştir. Bu problem, bağlama çalgısında kullanılan düzenlerden biri olan ?Do Eksenli Düzen?in (?Do Müstezat Düzeni? veya ?Rast Düzeni? olarak bilinen) duyumu ve icrası açısından zengin niteliklere sahip olmasına rağmen, diğer düzenlere oranla yeterli yaygınlığına sahip olmaması olarak tanımlanmıştır. Ayrıca bağlama çalgısının öğretildiği resmi ve resmi olmayan kurumlarda söz konusu düzenin müfredat programlarında neredeyse hiç yer almadığı saptaması yapılmıştır. Tez çalışmasının tamamlanmasının ardından, konuyla ilişkili kurum ve kuruluşlarla iletişim kurulması suretiyle, problemi aşmaya yönelik çalışmaların yürütülmesi hedef olarak belirlenmiştir.İkinci bölümde problem olarak tespit edilen ?Do Eksenli Düzen?, teorik ve teknik özellikleri bakımından detaylı olarak anlatılmıştır. Bu bölümde ?Do Eksenli düzen? detaylı olarak anlatılırken ?Bağlamada Düzenler konusuna ana hatlarıyla değinilmiştir. Tüm bu açıklamalara temel teşkil edebileceği düşünülen çeşitli çizim ve tablolar kullanılmıştır.Üçüncü bölümde resital repertuvarında bulunan eserlerin seçilmesinde dikkat edilen kıstaslar açıklanmıştır. Bu kıstaslar seçilen eserlerin farklı yörelerden olması, farklı mızrap karakterleri taşıması ve farklı ritm yapılarına sahip olması gibi sıralanmıştır. Ayrıca resital repertuvarında yer alan eserlerin isimlerinin ve yörelerinin yazılı olduğu ve resitalde icra edilecek sıralamaya göre hazırlanmış olan listenin yanı sıra, eserlerin karakteristik özelliklerinin yer aldığı listeler hazırlanmıştır. Bu listeler aynı zamanda eserler hakkında bir müzikal analiz niteliği taşımaktadır.Çalışmanın sonuç bölümünde ise söz konusu düzenin, çalışmanın öngörüsü dâhilinde duyum ve icra açısından ortaya koyduğu niteliklere rağmen, aynı oranda tercih edilmediği ve bağlama çalgısının öğretildiği resmi ve resmi olmayan kurumların müfredatlarında yer almadığı gibi sonuçlar ele alınmıştır.Ekler bölümünde resital formatındaki tez çalışmasını hazırlayan Ersen VARLI'nın, resitalde icra edilecek eserleri sergileyeceği icra biçimi doğrultusunda yeniden yazdığı notalar, aynı eserlerin TRT Müzik Dairesi tarafından yayınlanan notaları ve ayrıca resitale ait görüntülü DVD yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Do Eksenli Düzen, Düzenler, Bağlama.