Bit-koç öğretmen eğitim programı’nın öğretmenlerin söz öncesi dönem Milieu Öğretim Yöntemi’ni uygulamalarında ve down sendromlu çocukların amaçlı iletişim davranışlarını arttırmada etkisinin belirlenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü , Özel Eğitim Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Emine Rüya Özmen
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada, erken çocukluk döneminde çalışan öğretmenlere verilen BİT-KOÇ
(Bilgilendir-İzlet-Tartış-Koçluk yap) Öğretmen Eğitim Programı’nın öğretmenlerin hafif
düzeyde zihinsel yetersizlikten etkilenmiş Down Sendromlu çocukla etkileşiminde Söz
Öncesi Dönem Milieu Öğretim Yöntemi tekniklerini uygulamadaki etkililiği ve
öğretmenlerin SÖMÖ uygulanması ile çocukların önkomut, önbildirim, amaçlı iletişim
davranışlarının sıklıklarını arttırmada etkisi incelenmiştir. BİT-KOÇ Öğretmen Eğitim
Programı tamamlandıktan iki ve dört hafta sonra öğretmenlerin SÖMÖ tekniklerini
kullanma düzeyleri değerlendirilmiştir. Ayrıca bu araştırma kapsamında BİT-KOÇ
Öğretmen Eğitim Programı ve uygulanması ile ilgili öğretmen görüşleri alınmış,
öğretmenin ve ailenin çocuğun gelişimi ile ilgili görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın
denekleri özel özel eğitim merkezlerinde görev yapan öğretmenler ve onların eğitim
verdiği çocuklardan seçilmiştir. Bu araştırmaya üç öğretmen ve bu öğretmenlerin eğitim
verdiği üç hafif düzeyde zihinsel yetersizlikten etkilenmiş Down Sendromlu çocuk
katılmıştır. Araştırmada, tek denekli desenlerden “denekler arası çoklu yoklama deseni”
kullanılmıştır. Verilerin toplanması amacı ile deney aşamalarında 15 dakikalık öğretmençocuk etkileşimi kameraya kayıt edilmiştir. Öğretmen davranışlarının puanlanması
amacıyla “Öğretmen Davranışları Veri Puanlama Anahtarı” çocuk davranışlarının
puanlanması amacıyla “Çocuk Davranışları Veri Puanlama Anahtarı” geliştirilmiştir. Bu
araştırmanın deney süreci yedi aşamada gerçekleştirilmiştir. Bunlar; öğretmen ve
çocukların başlama düzeyinin belirlenmesi, BİT aşamasının uygulanması, BİT uygulama
vii
sırası değerlendirme, BİT-KOÇ Öğretmen Eğitim Programı’nın uygulanması, BİT-KOÇ
uygulama sırası değerlendirme, program sonu değerlendirme ve izlemedir. Araştırma
sonuçlarında üç öğretmenin BİT uygulamasından sonra SÖMÖ tekniklerini kullanım
sayılarının başlama düzeyine göre artış gösterdiği ancak artışın BİT-KOÇ programının
uygulanması sonucu daha fazla olduğu belirlenmiştir. İzleme verileri ise BİT-KOÇ
Öğretmen Eğitim Programı’nın öğretmenlerin SÖMÖ tekniklerini kullanımını
sürdürmesinde etkili olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin çocuklara SÖMÖ
uygulamaları sonunda Down Sendromlu çocukların önkomut ve amaçlı iletişim
davranışlarını göstermeleri başlama düzeylerine göre artış göstermiştir ve çocuklar bu
davranışları iki ve dört hafta sonra sürdürmüşlerdir. Ayrıca öğretmenler ve ailelerle yapılan
görüşmeler programın sosyal geçerliliğinin yüksek olduğunu göstermektedir.