Tüketicilerin Planlı Ürün Eskitme Algılarının Satın Alma Karar ve Tutumları Üzerindeki Etkileri: Akıllı Telefonlar Üzerine Bir Araştırma
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tez Danışmanı: Erkan Özdemir
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Sosyal bilimlerde hukuk, ekonomi, etik ve sosyal açılardan ele alınan planlı eskitme kavramı pazarlama alanında ancak son yıllarda daha çok araştırılmaya başlanmıştır. Bu anlamda pazarlama yazını için yeni bir konu olduğu ifade edilebilir. Özellikle pazarlama yazınında nicel araştırma yöntemleriyle incelenmiş planlı eskitme çalışmaları oldukça kısıtlıdır. Bu tez çalışmasının amacı, tüketicilerin algıladıkları planlı ürün eskitme uygulamalarının onların memnuniyet, tekrar satın alma niyeti, pişmanlık ve ağızdan ağıza iletişim üzerindeki etkilerini ve etki düzeylerini ortaya koymaktır. Ayrıca cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu, gelir düzeyi, akıllı telefona sahip olma süresi ve akıllı telefonun işletim sistemi değişkenlerine göre önerilen araştırma modelinde farklılıkların olup olmadığı ortaya konacaktır. Bu amaca yönelik olarak araştırma verileri, çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler, planlı eskitmenin türleri olan kalite eskitmesi, teknolojik eskitme ve psikolojik eskitmenin memnuniyet üzerinde, memnuniyetin de tekrar satın alma niyeti, pişmanlık, negatif ağızdan ağıza iletişim ve pozitif ağızdan ağıza iletişim üzerindeki etkilerini tespit etmek üzere yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Analizler için IBM SPSS 21.0 paket programı ve Smart PLS yazılımı kullanılmıştır. Ayrıca çoklu grup analiziyle kategorik değişkenlerin modeldeki her bir boyut üzerindeki rolü incelenmiştir. Analiz sonucunda, kalite eskitmesinin memnuniyet üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Algılanan teknolojik eskitmenin memnuniyet üzerindeki etkisi anlamlı ve pozitif, Algılanan psikolojik eskitmenin memnuniyet üzerindeki etkisi ise anlamlı ve negatif bulunmuştur. Memnuniyetin ise tekrar satın alma niyeti üzerindeki etkisi oldukça güçlü olmakla birlikte anlamlı ve pozitif, memnuniyetin pişmanlık üzerindeki etkisi güçlü olmakla birlikte, anlamlı ve negatif, memnuniyetin negatif ağızdan ağıza pazarlama üzerindeki etkisi anlamlı ve negatif ve memnuniyetin pozitif ağızdan ağıza pazarlama üzerindeki etkisi de anlamlı ve pozitif bulunmuştur. Çoklu grup analizi sonucunda cinsiyetin araştırma modelinde bir etkisi bulunmamıştır. Yaş, medeni durum, öğrenim durumu, gelir düzeyi, akıllı telefona sahip olma süresi ve kullanılan işletim sistemi kategorik değişkenlerinin ise araştırma modelinde bir role sahip oldukları bulunmuştur.