Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin yaratıcı dramaya yönelik tutumlarının incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, YENİŞEHİR İBRAHİM ORHAN MYO, ÇOCUK BAKIMI VE GENÇLİK HİZMETLERİ, Türkiye
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Huriye Albayrak
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırma, Konya il merkezindeki okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin yaratıcı dramaya yönelik tutumlarım saptamak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, araştırmanın çalışma evrenine Konya il Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bulunan resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlan alınmıştır. Örneklemine ise, Konya il merkezinde(Meram,Selçuklu, Karatay ilçe) bulunan Milli Eğitim müdürlüklerine bağlı resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlarmda çalışan 142 öğretmen dahil edilmiştir. Araştırma grubunun kişisel özelliklerine ve drama uygulamalarına ait veriler, öğretmenlere uygulanan anket tekniği ile (Ek 2), yaratıcı dramaya yönelik veriler ise öğretmenlere uygulanan yaratıcı drama tutum ölçeği ile(Ek 2) elde edilmiştir. Öğretmenlere verilen 177 anketten 160'ı geri dönmüş fakat eksik doldurulmuş olmalarından dolayı 18 anket ve ölçek araştırma kapsamından çıkarılmış değerlendirmeye alman anket ve ölçek sayısı 142 'ye düşmüştür. Yaratıcı drama tutum ölçeğinde bulunan olumlu sorulara "kesinlikle katılıyorum' dan" "hiç katılmıyorum" kadar 5 'ten l'e doğru puanlandırılmıştır. Olumsuz cümlelerde ise l'den 5 'e doğru puanlama yapılmıştır. Tutum maddeleri ve araştırma grubunun kişisel bilgileri ile drama eğitim özgeçmişleri istatistiksel tekniklerle karşılaştınlmıştır. Anket ve ölçekten elde edilen puanlar araştırmanın amacına göre varyans analizi ile karşılaştırılmış ve sonucunda en az 0,05 düzeyinde anlamlı çıkan F değerlerinin kaynağını bulmak için grupların ortalamaları arasındaki farkın önem kontrolü Asgari Önem Fark Testi (Least Significant Difference LSD) ile yapılmıştır. Varyans analizinde önem düzeyi P < 0,05 olarak benimsenmiştir. Araştırmanın bulguları aşağıda özetlenmiştir.109 Araştırma grubunun kişisel özelliklerine ve drama uygulamalarına ait bulgular: Araştırmaya katılan okul öncesi eğitim öğretmenlerinin yaş aralığı 18-50 iken; %52,11 ile 18-28 yaş arasında bulunan öğretmenlerin sayısının daha fazla olduğu belirlenirken, % 17,61 'i lise mezunu, %8,45'i önlisans mezunu, %73,94'nün ise lisans mezunu olduğu görülmektedir. Lise mezunu ve önlisans mezunu olan öğretmenler grubun az bir bölümünü oluşturmaktadırlar. Öğretmenlerin mezun oldukları fakülte ve bölüme göre öğretmenlerin %67,61'i Selçuk Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi öğretmenliği ve Anaokulu öğretmenliği mezunudur. Buna karşın Selçuk Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitim Öğretmenliği bölümünden mezun olan öğretmenler ise %4,93'tür. Araştırma grubunun büyük çoğunluğu drama ile ilgili lisans dersi alırken yaratıcı drama kursuna katılan öğretmen sayısı neredeyse %15 civarındadır. Bu %15'lik dilim içinde bulunan öğretmenlerinde %1 1,97 'sinin sadece 1-2 haftalık kısa bir süre kursa devam ettikleri görülmektedir. Drama uygulamalarına ait bulgularda ise İlk olarak eğitimde drama çalışmalarının öğretmen olarak kendilerine kazandırdıklarının önem derecesine göre sıralamalarına ilişkin sonuçlarda %41,55'nin "Daha Yaratıcı Olmamı Sağladı" şıkkını 1. derecede önemli bulurken, % 19,72 'si "Kendi Güvenimin Artmasını Sağladı" ifadesini 1.derecede önemli bulduğunu belirtmiştir. Araştırma grubunun tamamının sınıfta drama çalışmaları uyguladıkları belirlenmiştir. Bu uygulamaları sırasında bütün tekniklerden, drama uygulamalarına göre yararlanmaya çalıştıkları ve %35,92'sinin bunu tüm sınıfla uyguladığı görülmektedir.Araştırma grubunun drama çalışmalarını planlamalarına göre dağılımında %76,04'nün "öğretmen olarak kendisinin" planladığını buna karşılık "drama lideriyle beraber" planlayanların ise %0,7 gibi çok küçük bir dilimde olduğu110 görülmektedir. Okul Öncesi Eğitim Öğretmenlerinin yaklaşık %72'si ısınma çalışmalarında "müzik eşliğinde beden hareketleri ve ses-nefes açma çalışmalarına önem verirken öğretmenlerin büyük çoğunluğunun rahatlama çalışmalarında yine müzik eşliğinde beden ve zihinsel rahatlamaya yönelik hareketlere daha sık yer verdikleri ve değerlendirme çalışmalarını çocuklara ipuçları vererek hep birlikte esas çalışma sonrasında yaptıkları belirlenmiştir. Araştırma grubunun yaratıcı daramaya yönelik (genel, bireye yönelik, eleştirel) tutumlarına ait bulgular: Genel, bireye yönelik ve eleştirel tutumlarda yaş, eğitim durumu ve mezun oldukları fakülte ve bölüme göre anlamlı bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Hizmet sürelerine göre dramaya yönelik genel ve bireylerin kendilerine yönelik tutumlarında önemli bir fark çıkmazken, eleştirel tutumlarında 6 ay-5 yıl ile 21 yıl- 25 yıl, 6 yıl- 10 yıl ile 21 yıl-25 yıl, 11 yıl- 15 yıl ile 16 yıl-20 yıl, 16 yıl-20 yıl ile 21 yıl-25 yıl görev yapan öğretmenler arasında önemli farklılıklar saptanmıştır. Buna göre meslekteki kıdemleri daha fazla olan öğretmenlerin yaratıcı dramaya daha eleştirel yaklaştıkları sonucuna varılmıştır. Drama dersi alma durumuna göre, Yaratıcı/Eğitimde drama lisans dersi ve dramatik etkinlikler lisans dersi alan öğretmenlerle hiç drama dersi almayan öğretmenler arasında genel ve bireye yönelik tutumlarında bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılırken, eleştirel tutumlarında yaratıcı/ eğitimde drama lisans dersi alan öğretmenlerle hiç drama dersi almayan ve dramatik etkinlikler dersi alan öğretmenler arasında yaratıcı/ eğitimde drama dersi alan öğretmenlerin dramaya daha eleştirel yaklaştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin genel ve birey yönelik tutularında drama kursuna katılma durumuna ve katılma sürelerine göre anlamlı bir farklılık olmazken, drama kursuna katılmalarına ve bu kurslara katılma sürelerine göre eleştirel tutumlarında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Buna göre çeşitli kurslara katılanlar, hiç kursa katılmayanlara göre dramaya daha eleştirel yaklaşırken, 3-4 hafta drama kursuna katılanların hiç katılmayanlar, 1-2 haftaIll katılanlar ve 4 haftadan fazla süre ile kursa katılanlara göre dramaya çok daha fazla eleştirel yaklaştığı sonucuna varılmıştır.