Bursa ilinde kiraz sineği Rhagoletis cerasi (Diptera: Tephritidae)’ nin bazı kiraz bahçelerinde ergin populasyon dalgalanması, bulaşma oranı ve uygulanan savaşın yöntemlerinin etkinliği üzerinde araştırmalar
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, ZİRAAT FAKÜLTESİ, BİTKİ KORUMA, Türkiye
Tez Danışmanı: Bahattin Kovancı
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma Bursa ilinde 1997 ve 1998 yıllarında gerçekleştirilmiş olup, Kiraz sineği, Rhagoletis cerasi (L.)' nin yayılışı, bazı morfolojik ve biyolojik özellikleri, erginlerin populasyon dalgalanması, bulaşma oranlan ve uygulanan savaşım yöntemlerinin etkinliği üzerinde çalışılmıştır. Kiraz sineği ergin populasyon dalgalanması Rebell® tipi sarı yapışkan tuzaklarla izlenmiş ve tuzaklar haftada bir kez kontrol edilmiştir. Ayrıca, diğer bazı tuzak çeşitlerinin R. cerasi erginlerini yakalama olanakları araştırılmıştır. R. cerasi kışı pupa döneminde geçirmiş, Bursa' da ergin çıkışları 1997 ve 1998 yıllarında yüksekliğe ve iklim koşullarına bağlı olarak sırasıyla Haziran ve Mayıs-Haziran aylarında başlamıştır. Bu tarihlerde tuzakların yerleştirildiği ağaçlardaki meyveler yeşil meyve veya ben düşme dönemindedir. Dişilerin erkeklerden önce çıktığı, ilk çıkışlarda dişi oranının daha fazla olduğu, bu oranın populasyonun maksimuma ulaştığı dönemde eşitlendiği ve daha sonra erkek oranının arttığı gözlenmiştir. Ergin uçuşu başladıktan 2-3 hafta sonra tuzaklarda yakalanan ergin sayısı bir tepe noktası oluşturmuş ve uçuş periyodu 1997 yılında kiraz bahçelerine göre 29-50 gün, 1998 yılında ise 29-57 gün arasında değişmiştir. Tuzaklarda yakalanan ergin sayıları da yine yıllara ve bahçelere göre değişiklik göstermiş, 1997 yılında minimum 27.5, maksimum 369 ergin/tuzak iken, 1998 yılında minimum 18, maksimum 507 ergin/tuzak olarak belirlenmiştir. Soğukpınar dışındaki tüm bahçelerde tuzaklarda yakalanan dişi sayısının daha fazla olduğu saptanmıştır. R. cerasi ergin populasyon dalgalanmasının izlendiği bahçelerde 1997 ve 1998 yıllarında meyvelerde saptanan bulaşma oranları sırasıyla Doburca' da %0-l, Bağlı' da %33-90 ve Soğukpınar' da %0-5' tir. Kirazlar hasat edildikten sonra daha geç olgunlaşan vişne ve yabani kirazların da R. cerasi saldırısına uğradığı ve Yiğitali' de bulunan bir bahçede sırasıyla %15 ve %82 oranında zararlıyla bulaşık oldukları belirlenmiştir. Diğer yandan, semt pazarlarından 1997 ve 1998 yıllarında satın alınan kiraz örneklerinin yarısında %0, %' ünde %5-10 ve %' ünde %18-67 oranında değişen bulaşmalara rastlanmıştır. Farklı tuzak tipleri ile yapılan çalışmalarda, kırmızı küresel yapışkan tuzaklarda, Rebell tipi sarı yapışkan görsel tuzaklarda yakalanan R. cerasi erginlerinin yarısı kadar, Pherocon® AM tipi görsel tuzaklarda ise çok daha düşük sayıda ergin yakalanmıştır. Buna karşılık, R. cerasi' yi koku yoluyla cezbetmesi beklenen diğer tuzaklar etkisiz bulunmuştur.