Gagavuz Destanlarına Göre Gagavuz Türkçesinde Ekler

Batı grubu yazı dillerinden biri olan Gagavuz Türkçesi, 20. yüzyılın başlarına kadar varlığını daha çok sözlü gelenek üzerinden sürdürmüştür. Gagavuz Türkçesinin gelişiminde çeşitli ağızların etkisi olmuştur ve bugün bir yazı dili olan Gagavuz Türkçesinde bu ağızların tesirlerini görmek hâlâ mümkündür. Ağız özelliklerinin yazı dili üzerinde bu kadar tesirli olması, Gagavuz Türkçesi hakkında yapılan gramer ve imla çalışmalarında bazı problemlerin doğmasına da sebep olmuştur.

Gagavuz Türkçesiyle kaleme alınmış yazılı eser sayısının az olması, Gagavuz Türkçesi üzerine yapılan araştırma ve yayınların daha çok ağız derlemelerinden oluşması ve yazılı eserlerde dahi imlanın belli kurallar dâhilinde kullanılmamış olması Gagavuz Türkçesinin grameri üzerine yapılacak çalışmalar için sorunlu ve karışık bir yapının doğmasına zemin hazırlamıştır. Bu etkenler neticesinde, daha çok sözlü gelenekten derlenen metinler, Gagavuz Türkçesinin grameri üzerine yapılan çalışmalara kaynaklık etmek durumunda kalmıştır.

Gagavuz Türkçesinin ek yapısını inceleyeceğimiz bu çalışmada metin olarak “Türk Dünyası Destanlarının Tespiti, Türkiye Türkçesine Aktarılması ve Yayımlanması” projesi kapsamında Nevzat Özkan tarafından hazırlanan GagavuzDestanları adlı eser temel alınmıştır.

Bu çalışmada klasik tasnifleme metodu kullanılacaktır. Bu bağlamda metinlerde kullanılmış her ek fişlenerek morfolojik ve fonolojik açından değerlendirilecektir. Eklerin ses yapısı ve bazı durumlarda meydana gelen ses olayları dikkate alınarak ve varsa ses değişiklikleri tespit edilerek bunların sebepleri belirtilecektir. Her ekin işlev veya işlevleri kullanıldığı cümle bağlamında değerlendirilip incelenecektir. Eklerle ilgili her tespit, metinlerden örneklerle desteklenecek ve metinlerde tespit edilen eklerin dizini de ayrıca bu çalışmada yer alacaktır.

Anahtar Kelimeler: Gagavuz Türkçesinde ekler, ek işlevleri, ses özellikleri, şekil bilgisi.