Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tez Danışmanı: Adem Apak
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
u çalışma XIII.-XVI. asırlar arasında Kuzey Afrika'da hüküm süren Hafsîler Devleti'ni siyasî, idarî ve sosyo-kültürel hayatını genel hatlarıyla ele almaktadır. Kuzey Afrika'nın Trablusgarp-Bicâye arasındaki bölgesinde hüküm süren devlet, burada İslâm medeniyetinin bir parçası olarak yer almıştır. Hafsîler Tunus merkezli bir devlet sistemi oluşturarak ellerinde tuttukları tüm topraklarda hâkimiyeti sağlayabilmek için büyük çabalar sarf etmişlerdir. Hâkimiyet sürdükleri üç asır boyunca sürekli olarak bölgedeki siyasî ve toplumsal sıkıntılarla uğraşarak devlet sistemini ayakta tutmaya çalışmışlardır. Ancak bu üç asrın yaklaşık olarak bir asrında tam olarak birliği sağlayabilmişler ve yükselme dönemini yakalayabilmişlerdir. Devlet kültürel anlamda ise her dönemde belli başlı gelişmelere öncülük etmiş, bununla birlikte yine yükselme dönemi olarak sayılabilecek bu dönemde büyük gelişmelere sahne olmuştur. İlmî ve kültürel alanda gerçekleştirilen icraatler arasında şehirlerde ilk medrese ve zâviyelerin inşa edilmesi, yeni ilmî eserlerin telif edilmesi gibi faaliyetler sayılabilmektedir. Öte yandan devlet Kuzey Afrika'da stratejik bir konumda olması sebebiyle ticarî faaliyetleriyle de öne çıkmıştır. Özellikle İspanya, İtalya gibi Avrupalı devletlerle sürdürülen ticarî ilişkiler devletin maddî ve kültürel anlamdaki gelişimine katkı sağlamıştır. Devlet Memlükler, Abdülvâdîler ve Merînîler gibi Müslüman devletlerle ise siyasî, kültürel ve ilmî etkileşim içerisinde olmuştur. Sonuç olarak Hafsîler Tunus merkezli bir devlet olarak siyasî, idarî ve sosyo-kültürel bakımdan önemli izler bırakarak İslâm medeniyetinde yer edinmiştir. Anahtar Kelimeler: Hafsîler, Tunus, İfrîkıye, Kuzey Afrika, İslâm Tarihi, İslâm Medeniyeti