Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Temel Bilimler, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşegül Demirhan Erdemir
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tezin amacı; lösemili hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi etkileyen unsurları, tıp etiğinintemel ilkeleri olan yararlı olma, aydınlatılmış onam, özerkliğe saygı ve adalet ilkeleri yönündendeğerlendirerek, hasta ve hekim açısından erişkin lösemisine özgü etik sorunları saptamak veçözümüne yönelik öneriler geliştirmektir. Kişilerin, biyo-psiko-sosyal açıdan tam bir iyilikhalinin sağlanabilmesinde hasta ve hekimlerin beklentilerinin ve uygulamada yaşadıklarınınanaliz edilmesi, hasta-hekim ilişkisinde tıp etiği ilkelerinin uygulanma koşullarınıbelirleyecektir. Bu tez çalışması, hasta ve hekim bilgilerine dayanarak, erişkin lösemisindesunulan sağlık hizmetine kendi alanında bir katkı sağlamaya çalışmaktadır.Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı'nda lösemi tanısı ile tedavigören 106 hasta ve bu hastaların takip ve tedavisini sürdüren 50 hekim çalışma grubunuoluşturmaktadır. Veri tabanını oluşturan bilgiler anket yöntemi ile toplanarak, istatistikselanalizleri SPSS for Windows Ver. 10.0 istatistik paket programı ile elde edilmiştir.Erişkin lösemili hasta-hekim ilişkisinde paternalistik tutumdan, karşılıklı katılıma dayalıilişki biçimine doğru bir değişim gerçekleştiği, bununla birlikte hastaların hala tedavi ile ilgilikararı hekimin almasından yana olduğu görülmektedir. Hastalarda, hastalıkları hakkında tümgerçekleri bilme isteğinin batı toplumlarından düşük olması, kültürel farklılıkların, hastalarınbilgilenme istekleri üzerinde önemli bir etken olduğunu göstermektedir. Hekimlerin tanıyıhastadan önce hasta yakınları ile paylaşma eğiliminde olduğu, bilgilendirmeyi zamanayaydıkları ve bilgi verirken hastanın öğrenim düzeyi ile bağıntılı olarak hastanın anlatılanlarıkavrayabilmesini değerlendirdikleri görülmektedir. Hastalar daha çok sosyal güvenlikkurumlarından kaynaklanan nedenlerle, hekimler ise iletişimle ilgili zorluk çekmektedirler.Hastalarda yaş, öğrenim ve tanıyı bilme durumu; hekimlerde iş yoğunluğu, tıp etiği eğitimialma durumu hasta-hekim ilişkisini etkilemektedir.Sonuç olarak; tıp eğitiminde iletişim becerilerine ve tıp etiği eğitimine ağırlık verilmeli,eğitimin mezuniyet öncesi ve sonrasında sürekliliği sağlanmalıdır. Kültürel farklılıklar gözönüne alınarak, hastaların beklentilerinin doğru analiz edilmesi ve etik ilişki içerisinde hastahakkı, yararı ve hekim sorumluluğu olarak, bilgilendirmede kademeli aydınlatmauygulanmalıdır. Sosyal güvenlik kurumları arasındaki uygulama farklılıklarının ve alt yapıeksikliklerinin giderilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Lösemi, Tıp Etiği, Hasta-Hekim lişkisi, Hasta Hakları.