Sağlık yapılarında yangın güvenliğinin ve duman kontrolünün sağlanmasına ilişkin modelleme yöntemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK, Türkiye
Tez Danışmanı: Emine Nilüfer Akıncıtürk
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Sağlık yapıları, yangın korunma yöneyliğine göre orta düzeyde yangın riski içeren yapı sınıfı
içderisindedir. Buna rağmen hastaneler, tahliye sırasında en çok problem yaşanan ve bu sebeple
dumandan zehirlenerek yaşam kayıpları ile sonuçlanan yapılar niteliğindedir. Bu nedenle diğer
yapılardan daha özel yangın güvenlik önlemlerinin oluşturulması gerektirirler. Türkiye’de bu
konuya yönelik yeterli yönetmelik hükümlerine yer verilmemesi, mevcut hastanelerin hiç
birinde aktif ve pasif önlemlerin alınmamış olması, hatta sedyeli tahliye ve güvenli ortam
koşullarının sağlanması için özel çözümlerin getirilmemesi bu konuda yaşanan eksikliği gözler
önüne sermektedir. Geçmiş yangınlar incelendiğinde, tahliye sırasında ortam koşullarının
güvenlik kriterlerinin çok üzerine çıktığı görülmüştür. Bunun sonucunda, yaşam kayıplarının
büyük bir çoğunluğunun, görüş mesafesinin 1m’nin altına düşerek çıkışların algılanmasının
nerede ise imkânsız hale gelmesi ve geçen bu süre içinde zehirlenmeler sonucu gerçekleştiği
görülmektedir. Tez çalışmasında tüm bu olumsuzlukların giderilerek yangın anında
kullanıcıların en kısa zamanda güvenli alanlara aktarılmalarını sağlayacak kaçış yollarının ve
güvenli mekânların tasarımlarına yer verilmiştir. Ayrıca yangının ilerlemesine olanak veren
yakıt ve tutuşma kaynağının etkileşiminin kontrol altına alınarak, bu mekânlar içinde özel
gereksinimler tanımlanmış ve yangının oluşması veya ilerlemesi engellenmeye çalışılmıştır.
Ayrıca dumanın yayılımı, yangın olasılığı yüksek ve hareket riski taşıyan mekânların
organizasyonlarının oluşturulması yolu ile sınırlandırılmıştır.
NFPA istatistiklerine göre Yaşanan kayıpların temel nedenini yanan malzemelerden açığa çıkan
dumanının neden olduğu zehirlenmeler oluşturmaktadır. Bu nedenle, yapılarda yangın anında
alınması gereken temel önlem, kullanıcıların dumanın zararlı etkilerinden korumaktır. Bu
amaçla “Uludağ Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinin” bir kliniğindeki hasta
odasında tasarlanan bir yangın senaryosu sırasında 900 saniye boyunca gelişen olaylar
incelenerek, sıcaklık etkisi ile malzemeler bazında gerçekleşen değişimler “Phoneics Flair
programı” yolu ile gerçekleştirilen CFD yazılımı ile analiz edilmiştir. Program, artan sıcaklığın
ve dumanın hastalar üzerinde oluşturacağı olumsuzluklar, oluşan görüş mesafesinin tespit
esilmesi ve bu doğrultuda alınması gereken önlemler konusunda yol göstermektedir. Ayrıca
duman tahliyesinde seçilen sistemin etkinliğinin test edilmesi ve önlemlerin oluşturulmasından
sonra oluşan ortam koşullarının analiz edilmesi konusunda da büyük yarar sağlamıştır. Elde
edilen sonuçlar doğrultusunda yeni ve mevcut hastanelerde bu konuda alınması gereken
tedbirler ve adımlar belirlenerek yangın güvenlikli hastane modeli oluşturulmuştur.