BİLGİSAYAR DESTEKLİ YÖNTEMLERLE BÖLMEDEN ÇIKARMA VE ORMAN ÜRÜNLERİ NAKLİYATININ PLANLANMASI
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Abdullah Emin Akay
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Orman ürünlerinin nakliyatının planlanması, orman ürünlerinin bölmeden
çıkarılması, ürünlerin yüklenmesi ve uzak nakliyatı da dahil olmak üzere
çeşitli ormancılık faaliyetlerinin etkin ve uyumlu bir şekilde tasarlanmasını
ve uygulanmasını gerektiren karmaşık bir sorundur. Bu faaliyetler, orman
ürünleri üretiminin toplam maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır; bu
nedenle en uygun (minimum maliyet/maksimum net kar) ulaşım planının
geliştirilmesi ekonomik açıdan giderek artan bir öneme sahiptir. Orman
ürünlerinin taşınmasının planlanması ve sistematik olarak en uygun çözümün
aranması için bilgisayar destekli modeller kullanılmaktadır. Bu çalışmada, iki
tomruk kamyonu tipi (orta ve büyük boy) dikkate alınarak orman ürünleri
üretiminin toplam maliyetini minimize eden ve maksimum net karı maksimize eden optimum
rotaları belirlemek için ağ analizi tabanlı bir Network 2000 programı
kullanılmıştır. Çözüm sürecinde, bölmeden çıkarma faaliyeti için iki adet
traktör (4x2 ve 4x4) ve yükleme faaliyeti için iki adet yükleyici (paletli ve
lastik tekerlekli) değerlendirilmiştir. Minimum maliyeti veren alternatif güzergâh
Network 2000 programı kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanı olarak seçilen
Kınık Orman İşletme Şefliğinde (OİŞ) altı bölmede üretilen çeşitli orman
ürünlerinin (tomruk, maden direği, sanayi odun ve kâğıtlık) bölmeden
çıkarılarak ulaştırıldığı beş rampa alanı ve ürünlerin nakliyatının
gerçekleştirildiği iki orman deposu dikkate alınmıştır. Çalışmada, birinci
senaryoda sadece Kınık OİŞ'de yaygın olarak kullanılan orman deposu dikkate
alınırken, ikinci senaryoda bölgedeki komşu işletmenin orman deposu da
değerlendirilmiştir. Birinci senaryodan elde edilen sonuçlar, büyük boyutlu
traktör kullanımının, nakliyat maliyetini %8 oranında düşürdüğünü ve bunun da
toplam üretim maliyetinde 1000 TL'nin üzerinde bir tasarrufa yol açtığını
göstermiştir. İkinci senaryoda elde edilen nakliyat maliyetinin ve toplam üretim
maliyetinin, büyük boyutlu kamyon için birinci senaryoda elde edilen maliyetten
sırasıyla yaklaşık %16 ve %2 daha az olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, ikinci
senaryoda orman ürünlerinin toplam net karının, büyük boyutlu kamyon için
birinci senaryoda alınan net kârdan yaklaşık 35.000 TL daha fazla olduğu
belirlenmiştir. Üretim birimlerindeki arazi koşulları ve ekipmanın bölgede mevcudiyeti
dikkate alınarak, Network 2000 programı tarafından sürütme çalışması için en
uygun tarım traktörü tipi başarıyla belirlenmiştir. Aynı şekilde orman
ürünlerinin rampa alanlarındaki dağılımı da dikkate alınarak en uygun yükleyici
tipi de belirlenmiştir.