Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Kimya (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Şeref Güçer
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Biyolojik ve gıda örneklerinde selenyum düzeyinin saptanması, bu elementin enzim sistemlerindeki görevi ve anti-kanserojenik etki göstermesi konusundaki görüşlerin yaygınlaşması nedeniyle son günlerde önem kazanmıştır. Çalışmamızda, gıda örneklerinden alınan selenyum düzeylerinin belirlenmesinde aktif karbon deriştirme basamağını kullanan GF-AAS'li bir metot ve biyolojik sistemlerde türlendirme çalışmalarına yönelik analitik şemalar geliştirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla gıda örnekleri için sarımsak (Allium sativum) ve soğan (Allium cepa), biyolojik yararlılığının anlaşılmasında türlendirme şemalarının oluşturulmasındaki çalışmalara ek olarak serum ve idrarda selenyum düzeyinin belirlenmesi için uygun analiz metotlarının geliştirilmesi gösterilmeye çalışılmıştır. Grafit firm tekniği kullanılarak sarımsak örneğindeki selenyum düzeyi yaklaşık 10 ug / kg olarak bulunurken, selenyumca zenginleştirilmiş sarımsak örneklerinde selenyum düzeyi yaklaşık 1 mg / kg çıkmaktadır. Aktif karbon deriştirme metodunun soğan örneğinde başarıyla uygulanabildiği gösterilmiştir. Fakat sarımsak örnekleri için matriks bileşenlerinden gelen girişim etkileri nedeniyle ancak % 50 oranında başarı sağlanabilmiştir. Örnek hazırlama sistemleri üzerindeki çalışmalarımız daha iyi sonuç elde edilebilmesi açısından halen sürdürülmektedir. Selenyum düzeyleri; soğan içeriği için 0,024 ug / g, sarımsak içeriği için 0,015 ug / g, idrar ve serumda sırasıyla 130 ng / mi ve 40 ng / mi bulunmuştur. Serum fraksiyonunda selenyum dağılımı % 45 'i serum, % 3 6' sı çöken proteinlerde ve % 19'u proteini çöktürülmüş serumda gözlenmiştir. İdrar fraksiyonlama çalışmalarında ise % 83'ü TMSe+ ve % 5'ide Se(IV) olarak belirlenmiştir. HPLC ve GC-MS yapılan kromatografik çalışmalarda sarımsak ekstraktlannda selenyum türlerinin olduğu kalitatif olarak gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Selenyum, sarımsak (Allium sativum), soğan (Allium cepa), serum, idrar, fraksiyonlama, spektrometri