TEFSİR İLMİNDE KAVÂİD LİTERATÜRÜ VE KÂFİYECÎ İLE SA‘DÎ’NİN KAVÂİDE DAİR ESERLERİNİN MUKAYESESİ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Yusuf Çelik

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırma tefsir ilminde kavâid konusunun tanıtımını amaçlamaktadır. Araştırma esnasında tefsir ilminde kavâidin kavramsal alanı ve literatürü hakkında açıklama yapılmıştır. Kavramsal alanda “tefsir usûlü, ulûmu’l-Kur’ân ve kavâidü’t-tefsir” hakkında gerekli bilgiler verilerek kavramların birbirleriyle benzer ve ayrı yönleri açıklanmıştır. Konuyla alakalı literatür çalışmaları, tarihsel sıralama ile ele alınıp incelenmiştir. Müellif ve eserleri hakkında kısa ve öz bilgiler sunularak genel bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Kavâid müelliflerinden Kâfiyecî ve Sa‘dî’nin hayatları, ilmi kişilikleri ve eserleri ikinci bölümde açıklanmıştır. Tefsir ilminde kavâid üzerine yazdıkları eserleri ise üçüncü bölümde mukayeseli bir şekilde ele alınıp incelenmiştir. Mukayeseli değerlendirme esnasında eserlerin içerikleri, yazılış amaçları, takip ettikleri yöntemler, kullandıkları kaynaklar, kavâid çalışmalarına etkileri ve tefsir usûlüne ne gibi katkı sağladıkları belirtilmiştir. Tahlîle ve mukayeseye dayalı bu araştırma, tefsir ilminde kavâid eserlerinin isimsel benzerlik göstermelerine rağmen içerik itibariyle farklılık taşıdıklarını ortaya koymaktadır. Kavâidü’t-tefsir, genel anlamda tefsir usûlünün bir alt dalı olarak kullanmasına rağmen zaman zaman aynı anlamda kullanıldıkları inceleme yapılan eserler neticesinde anlaşılmıştır.