İletişimsel eylem kuramını modern bir özgürleşim paradigması olarak okumak

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tez Danışmanı: Işık Eren

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Habermas’ın iletişimsel eylem kuramının bir özgürleşim paradigması olarak modern toplum açısından taşıdığı olanağı tartışmaktadır. Bu kuramda toplum, yaşam-dünyası ve sistem yapılarının birleşiminden meydana gelen iki seviyeli bir yapı olarak kavranır. Yaşam-dünyası, bireylerin anlaşmaya dayalı etkileşimlerinin gerçekleştiği alanın sınırlarını çizer. Dolayısıyla bu alan, iletişimsel rasyonaliteye dayanan iletişim eyleminin alanıdır. Buna karşın sistem, amaç-rasyonel eylemin etkinlik alanı olarak, ekonomi ve devletin yapısal unsurlarından meydana gelir. Habermas’a göre modern toplumların temel problemi sistemin yaşamdünyasının alanına nüfuz ederek, onu sömürgeleştirmesinden kaynaklanmaktadır. Modernitenin krizi bu bağlamda üstesinden gelinebilecek bir tarihsel-olgusal bir durumdur. Habermas’ın kuramı, bu bağlamda, özgürleşim problemini yaşam-dünyasının sistem yapıları karşısında güvence altına alacak kurumsal yapıların geliştirilmesi üzerinden okur. Dolayısıyla modernite projesi, modernitenin sonuna gelindiğini iddia eden postmodern kuramların aksine, henüz tamamlanmamış ve kendi kaynaklarına dayanılarak yeniden yapılandırılabilecek bir projedir.