Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tez Danışmanı: Muhammet Mustafa Aytaç
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
İşsizlik,
tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en temel sorunlardan biridir. İşsizlik
oranlarının bölgesel düzeyde önemli farklılıklar göstermesi ayrı bir sorun
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bölgelerarasındaki farklılıklar mekansal analiz
yöntemleriyle incelenebilir. Gerçek hayat ilişkilerini açıklarken konum
etkilerini de dikkate alan mekansal analiz yöntemleri, son yıllarda
istatistiksel analizlerde sıklıkla kullanılmaya başlamıştır. Bu çalışmanın
amacı, Türkiye’nin illerine ait işsizlik oranları için bölgesel ayrışmaları incelemek
ve işsizlik oranını etkileyen dinamikleri belirlemektir. Bu doğrultuda,
işsizliğin bölgesel farklılıkları mekansal analiz yöntemleriyle ortaya
konduktan sonra işsizlikle ilintili değişkenler ele alınmak suretiyle bu dinamiklerin
işsizlik üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ilk
bölümünde işsizliğin yapısal özelliklerine ilişkin temel kavramlar verilmiş,
kavramsal çerçeve ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde ekonomik ve sosyal olarak
işsizlik sorununa değinilmiş ve Türkiye’de işsizliğin mevcut durumu irdelenmiştir.
İkinci bölümde analizde kullanılacak olan mekansal analiz yöntemleri detaylıca
incelenmiştir. Bu bağlamda öncelikle mekansal verilerin yapısı ve çeşitleri
üzerinde durulmuş, açıklayıcı mekansal veri analizi yöntemleri ele alınmıştır.
Sonrasında mekansal modeller açıklanıp, bu modellere ait tahmin yöntemleri ve
testler incelenmiştir. Üçüncü bölümde literatürde yer alan çeşitli modellerin
bulgularına dayanarak ve bu modellerin spesifikasyonlarında kullanılan
değişkenler kullanılmak suretiyle Türkiye’nin 81 ilinde işsizliğin dağılımı
araştırılmıştır. Bu amaçla dağılımın mekansal özelliklerini de içeren ampirik
bir model geliştirilmiştir. Analiz sonuçları, Türkiye’de illerin işsizlik
oranları arasında önemli derecede mekansal bağımlılık olduğunu göstermektedir. Yüksek
işsizlik oranına sahip illerin ve düşük işsizlik oranına sahip illerin
kümelenme eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra işsizlik
oranlarının işsizliği açıklamada kullanılan değişkenler dışında komşu
bölgelerin işsizlik oranlarından da etkilendiği gözlenmiştir.