Endülüs'te Kıraat İlmi


Dr. Öğr. Üyesi ABDULHALİM BAŞAL

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Kerim Buladı

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Endülüs, kıraat ilmi açısından seçkin bir yere sahiptir. Bu durumda bilhassa hicrî dördüncü asrın sonlarıyla beşinci asrın üçüncü çeyreğin arasında hayat süren Endülüslü kıraat âlimlerinin gayret ve katkıları, önemli bir yer teşkil etmektedir. Zira onlar, yedi kıraati ihtiva eden çalışmalarıyla büyük ses getirmiş, ilgili metodun İslam dünyasının çoğu ikliminde benimsenip yaygınlaşmasında başrol oynamışlardır. Yedi kıraat usulünün kökleşmesindeki katkılarının yanı sıra Mushaf imlası, tecvid ve vakf-ibtidâ gibi bu ilmin sair alt disiplinlerine yönelik de referans çalışmalar meydana getirmişlerdir.

“Endülüs’te Kıraat İlmi” şeklinde isimlendirilen bu çalışma, Endülüs’ün kıraat ilmindeki durumu ve rolünü birçok açıdan konu edinmektedir. Buna göre; fetih sürecinden başlayarak tamamen işgaline kadar kıraat ilminin bölgedeki tarihi seyri ayrı ayrı irdelenmiş, gelişim safhaları ve faktörlerine detaylıca yer verilmiştir. Bahse konu ekolün kaynakları, adı geçen bölgede tercih edilen kıraat rivayetleri ve tedriste uygulanan tarîklerin tespiti üzerinde durulmuş, son olarak bu coğrafyaya mensup kurrânın kıraat sahasına yaptığı etki ve katkılar analiz edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Endülüs, Kıraat İlmi, Rihle, Nâfi‘ Kıraati, Yedi Kıraat, İspanya.