Farklı sulandırıcılarla sulandırılıp dondurulan köpek spermasının spermatolojik özellikleri

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, VETERİNER FAKÜLTESİ, KLİNİK BİLİMLER, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof.Dr. M. Kemal Soylu

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışmanın amacı dondurmada kullanılan farklı sulandırıcıların spermatolojik özellikler üzerindeki etkilerini karşılaştırarak köpek sperması için en iyi sulandırıcının belirlenmesidir.

Araştırmada materyal olarak 10 adet Kurt Köpeği (Alman Çoban Köpeği) kullanıldı. Sperma, köpeklerden penis masajı yöntemi ile iki günde bir ve kızgın bir dişi köpeğin varlığında, alışık oldukları ortamda alındı. Ejakulasyon sırasında renk ve kıvam değişimleri gözlenerek spermatozoadan zengin olan ikinci fraksiyonun alınması sağlandı. Her köpekten 5’er olmak üzere toplam 50 ejakulat alındı. Alınan taze spermaların hacim, renk, pH, motilite, ölü spermatozoa ve morfolojik bozukluk oranlarından oluşan spermatolojik özellikleri incelendi.

Köpeklerden alınan her bir sperma örneği iki eşit hacme ayrıldı ve bu sperma örnekleri Tris-yumurta sarısı (T-YS) ile Sodyum-sitrat yumurta sarısı (SS-YS) sulandırıcıları ile 1:1 oranında sulandırıldı. Sulandırılmış spermalar içinde 37^°C su bulunan cam bir behere konularak +5^°C’deki buzdolabına yerleştirildi. Bu sırada gliserol içeren T-YS ve SS-YS sulandırıcıları da aynı behere konuldu. Spermanın ısısı 2 saatte +5^°C’ye düşürüldü. Isısı +5^°C’de olan T-YS ve SS-YS ile sulandırılmış sperma örnekleri kendi hacimleri kadar %8 gliserol içeren T-YS ve SS-YS sulandırıcıları ile finalde %4 gliserol içerecek şekilde sulandırıldılar.Gliserolizasyon işlemi 50 dak.’da tamamlandı. Daha sonra spermalar +5^°C’de 2 saat ekilibrasyona bırakıldılar. Ekilibrasyonunu tamamlamış sulandırılmış sperma örnekleri payet yöntemine göre donduruldu. 0.5 ml.lik payetlerde dondurulan spermalar 37^°C’lik su banyosunda 30 sn’de çözüldüler. Çalışmada sulandırma, +5^°C’ye soğutma, gliserolizasyon, ekilibrasyon sonrası yapılan spermatolojik muayenelerde en yüksek motilite Tris sulandırıcısında saptandı (P< 0.05). Sulandırma ve +5°C’ye soğutma aşamalarında akrozomal ve toplam morfolojik bozukluklar incelendiğinde Tris ve Sodyum sitrat sulandırıcıları arasında istatistiksel açıdan fark saptanmamış, gliserolizasyon, ekilibrasyon ve çözüm sonrası aşamalarda ise fark saptanmıştır (P<0.05).

Araştırmanın sonucunda çözüm sonrasında Tris sulandırıcısında %53±1.59, Sodyum sitrat sulandırıcısında ise %48±1.46 motilite değeri saptandı ve aralarındaki fark istatistiksel açıdan önemli bulundu (P< 0.05).

Anahtar Kelimeler: Köpek, sperma, sulandırma, soğutma, dondurma.