Prematür Over Yetmezliği Modelinde Dehidroepiandrosteronun GnRH Regülasyonuna Etkisi: Hipotalamik PeptidReseptör Ekspresyon Profili
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Cihan Çakır
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Prematür over yetmezliği (POY), 40 yaşından önce ovaryum fonksiyonlarının
bozulmasıyla karakterize edilen ve infertiliteye yol açan önemli bir klinik durumdur.
Dehidroepiandrosteron (DHEA), POY hastalarında ovaryum fonksiyonlarını ve in
vitro fertilizasyon (IVF) başarı oranlarını artırma potansiyeline sahiptir. Bu çalışmanın
amacı, POY modeli oluşturulan sıçanlarda DHEA’nın hipotalamus-hipofiz-gonad
(HPG) ekseni üzerindeki etkilerini ve bu etkinin altında yatan mekanizmaları ortaya
koymaktır.
Bu amaçla, 49 dişi Sprague-Dawley sıçan kontrol (n=7), VCD (n=7),
VCD+DHEA (n=7), VCD+DMSO (n=7), DMSO (n=7), DMSO+DHEA (n=7) ve
DMSO+DMSO (n=7) olmak üzere yedi gruba ayrıldı. POY modeli, 15 gün süreyle
160 mg/kg subkutan VCD enjeksiyonu ile oluşturuldu. Normal over rezervi grubuna
ise sadece DMSO uygulandı. POY modelinin doğrulanması için 1. ve 15. günlerde
anti-müllerian hormon (AMH) düzeyleri, enzyme-linked immunosorbent assay
(ELISA) yöntemiyle ölçüldü. Daha sonra, belirli gruplara 45 gün boyunca 60 mg/kg/sc
dozunda DHEA verildi. Deney sonunda sıçanlar sakrifiye edilerek hipotalamus
dokuları izole edilerek, gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR)
yöntemiyle nöropeptid ve reseptörlerine ait gen ekspresyon düzeyleri analiz edildi.
POY modelinde hipotalamusta; kisspeptin, galanin, melanokortin, leptin,
glutamat gibi uyarıcı nöropeptidlerin düzeyleri azalırken, nöropeptid Y, dinorfin,
RFRP, GABA gibi baskılayıcı nöropeptidlerin ifadesinde artış gözlemlendi. DHEA
tedavisinin, bu dengesizliği tersine çevirerek uyarıcıları artırdığı, baskılayıcıları
azalttığı görüldü.
Sonuç olarak; VCD kaynaklı POY sıçan modelinde HPG ekseninde meydana
gelen değişimlerin, DHEA ile düzenlenebileceği bulundu. DHEA’nın HPG ekseni
üzerinde direkt etki gösteren nöropeptidler üzerinde etkili olduğu, ancak melanokortin,
leptin, dinorfin, RFRP gibi bazı metabolik bağlantılı peptid ve reseptörlerde etkisiz
kaldığı görüldü. Bulgular, DHEA’nın hipotalamik nöropeptid sistemleri üzerinde
seçici etkiler gösterdiğini ve GnRH salınımı ile ilgili bazı yolları iyileştirebildiğini
ortaya koyarak POY tedavisinde DHEA’nın olası mekanizmasına ışık tutmakta ve
alandaki bilgi birikimine katkı sunmaktadır.