Endokrin Bozucu Kimyasalların Giderimi için Polimerik Mikroküre Sentezi, Karakterizasyonu ve Adsorpsiyon Uygulamaları


Arş. Gör. MERYEM ELÇİ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Kimya, Türkiye

Tez Danışmanı: Bilgen Osman

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu tez çalışmasında, endokrin bozucu özellikteki kimyasalların sulu çözeltiden uzaklaştırılması amacıyla poli (metil (1R,3R)-1-(4-bromofenil)-2-[7-[(2-(metakriloiloksi)etoksi)karbonil]-2,2,7-trimetilnonanoil]-2,3,4,9-tetrahidro-1H-pirido[3,4-b]indol-3-karboksilat) [poli(PPIM)] mikroküreler sentezlendi. Poli(PPIM) mikroküreler süspansiyon polimerizasyonu ile sentezlendi. Polimerizasyonda etilen glikol dimetakrilat (EGDMA) çapraz bağlayıcı olarak kullanıldı. Sentezlenen mikroküreler FTIR, SEM ve BET analizleri ile karakterize edildi. Poli(PPIM) mikroküreler endokrin bozucu kimyasallar sınıfında yer alan dietil fitalat (DEP), dimetil fitalat (DMP), dibütil fitalat (DBP) ve bisfenol A'nın (BPA) sulu fazdan gideriminde kullanıldı. pH, başlangıç derişimi, sıcaklık, temas süresi ve iyonik şiddetin endokrin bozucuların adsorpsiyonuna etkisi araştırıldı. Yapılan deneyler sonucunda 25 °C'de elde edilen maksimum adsorpsiyon kapasiteleri DMP için 125,5 ± 0,9 mg/g (pH 7,29), DEP için 311,6 ± 0,0 mg/g (pH 8,15), DBP için 89,9 ± 0,24 mg/g (pH 8,23) ve BPA için 238,9 ± 2,1 mg/g (pH 7,83) olarak belirlendi. Adsorpsiyon verilerinin Langmiur, Freundlich ve Dubinin-Radushevich izoterm modellerine uygunluğu araştırıldı. Termodinamik parametreler hesaplandı ve DEP ve DMP adsorpsiyonunun ekzotermik BPA adsorpsiyonunun ise endotermik olduğunu belirlendi. Standart serbest enerji değişimi (ΔG°) değerleri adsorpsiyonun her sıcaklıkta istemli olduğunu gösterdi. Adsorpsiyonun yalancı ikinci derece kinetik modele uygun olduğu belirlendi. Elde edilen sonuçlar poli(PPIM) mikrokürelerin önemli endokrin bozucu kimyasallar olan DMP, DEP, DBP ve BPA gideriminde etkili bir adsorban olarak kullanılabileceğini gösterdi.