Siyasal iletişimde politik anlatı analizi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Emine Yavaşgel

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Hayatın her alanında olduğu gibi siyasal iletişimde de anlatılar, olayları belirli bir bağlam içerisinde açıklamak ve bu olaylara anlam katmak için kullanılan, genellikle duygusal unsurlar içerdiği için kitleleri etkileme gücü yüksek dilsel stratejilerdir. Bu stratejilerin mesajlar iletmenin ötesinde, seçmenlerin algılarını, kararlarını ve davranışlarını etkilemek suretiyle siyasal ikna sürecini güçlendirmek gibi siyasal iletişim çalışmalarında önemli avantajlar geliştirmeye yardımcı olabilecek işlevleri bulunmaktadır. Anlatıların sahip olduğu özellikler ve modern iletişim teknolojileri birlikte ele alındığında, politik anlatıların siyasal iletişim araştırmalarında önemli bir inceleme alanı olarak değerlendirilmesinin gerektiği fark edilmektedir.

Politik anlatıları stratejik siyasal iletişim yönetiminin kurucu ve tamamlayıcı anlam birimi olarak nitelendiren bu çalışmanın amacı, politik aktörlerin söylemlerinde öne çıkan politik anlatı stratejilerini analiz ederek söz konusu yöntemi siyasal iletişim uygulamaları içerisinde konumlandırmaktır. Politik anlatının nasıl inşa edildiğini, hangi değişkenler çerçevesinde şekillendiğini, hangi bileşenlere sahip olduğunu ve nasıl bir anlamsal yapı sunduğunu Gérard Genette’in “Anlatının Söylemi Teorisi” çerçevesinde değerlendiren bu çalışma, 2023 Türkiye Cumhurbaşkanlığı Seçimi sürecinde gerçekleştirilen siyasi konuşmalara odaklanmıştır. Söz konusu seçimdeki Cumhurbaşkanı adaylarından olan Recep Tayyip Erdoğan ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun genç seçmenlerle bir araya geldiği buluşmalarda yaptıkları konuşmalar, içerik analizi teknikleri kullanılarak incelenmiş, ardından Genette’in teorisi çerçevesinde politik anlatı analizine tâbi tutulmuştur. Çalışmada bir siyasi konuşmanın hangi koşullar altında politik anlatı olarak kabul edilmesi gerektiğinin belirlenmesinin yanı sıra, politik anlatı yapısını tercih etmenin avantajları ve politik anlatıların bir siyasal iletişim stratejisi olarak sağlayabileceği etkili fonksiyonlar ortaya koyulmuştur. Siyasi aktörlerin, seçim kampanyalarında hedef kitle üzerinde etki oluşturmak amacıyla çeşitli yöntemlerden yararlandıkları ve çok sayıda ileti gönderdikleri göz önüne alındığında, politik anlatıları diğer yöntemlerden ayıran işlevsel yönlerin tespit edilmesi, bu çalışmanın önemli çıktıları arasında değerlendirilmektedir.

Çalışmanın sonuçları, politik anlatıların güçlü bir stratejik siyasal iletişim yönetimi unsuru olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Gérard Genette’in “Anlatının Söylemi Teorisi” çerçevesinde gerçekleştirilen politik anlatı analizinin siyasi konuşmalar üzerinde uygulanması, siyasi aktörlerin söylemlerindeki yapısal unsurları daha iyi bir şekilde değerlendirmeye olanak tanımaktadır. Öte yandan, çalışma kapsamında takip edilen analiz metodolojisi, etkili politik anlatılar geliştirebilmek için bir kılavuz niteliği de taşımaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın hem akademik alanyazına katkı sağlayacağı, hem de siyasi aktörlerin politik anlatı stratejilerine rehberlik edeceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Siyasal İletişim, Politik Anlatı, Anlatının Söylemi Teorisi, Politik Anlatı Analizi, Anlatıbilim