Ayçiçeğinde, Yüksek Tane ve Yağ Verimine Sahip Mildiyö Hastalığına ve Canavar Otuna DayanıklıSaf Hatların Klasik ve Biyoteknolojik Yöntemler Kullanılarak Geliştirilmesi
Sincik M., Çil A. N., Oluk C. A., Göksoy A. T., Çil A.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 1003 - Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı, 2023 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 1003 - Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Aralık 2023
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2027
Proje Özeti
Bu proje; halen ülkemiz ihtiyacının büyük ölçüde ithalatla karşılandığı yemeklik yağın üretiminde en önemli bitki
olan ayçiçeğinde yüksek tane verimi ile yağ içeriğine sahip, mildiyö hastalığına ve Canavar otu parazitine dayanıklı
ayçiçeği ebeveyn hatlarının biyoteknolojik ve klasik ıslah yöntemleri ile geliştirilmesi, ayrıca ayçiçeği üretimini önemli
oranda sınırlandıran mildiyö hastalığının ülke çapında mevcut ırklarının belirlenmesini hedeflemektedir. Bu amaca
ulaşmak için projede aşağıda verilen başlıca dört hedef belirlenmiştir:
1. Ülkemizde ayçiçeği üretimini önemli derecede sınırlandıran mildiyö ırklarının belirlenmesi,
2. Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (DATAEM)’nde yürütülen ayçiçeği ıslah çalışmaları kapsamında
geliştirilmiş olan baba hatların farklı lokasyonlarda ekilerek genel ve özel kombinasyon yeteneklerinin saptanması ve
yağ oranı (%42-%50) yüksek olan baba hatların seçilerek tescile sunulması,
3. DATAEM’de yürütülmekte olan ayçiçeği ıslah programı kapsamında elde edilen F2-F4 kademesinde bulunan farklı
özellikteki (Canavar otu, mildiyö ve oleik tip) ana ve baba hatların, sera destekli klasik yöntemler kullanılarak kademe
ilerletilmesi
4. Mildiyö ve Canavar otuna dayanıklılık genlerinin genomdaki yerlerinin tespiti için ABD’den temin edilen her biri, PL8,
PL13, PL17, PL18 ve PL19 mildiyö dayanıklılık genlerinden birini taşıyan hatların da dahil edileceği geniş bir bitki
haritalama panelinin oluşturulması, panelin yeni nesil dizileme yöntemleri (NGS) esas alınarak genotiplendirilmesi ve
tüm-genom ilişkilendirme (Genome-wide Association Study-GWAS) yöntemi sayesinde mildiyö ve Canavar otuna direnç
genleri ile ilişkili SNP markörlerinin belirlenmesi,
Bu projenin amacını oluşturan “Yüksek tane verimi ve yağ içeriğine sahip, mildiyö ve Canavar otuna dayanıklı
ayçiçeği hatlarının geliştirilmesi’’ amacı çağrı metniyle tam bir uyum içerisindedir. Ayrıca, teklif edilen bu proje ile
ayçiçeğinde yüksek verimli ve kaliteli saf hatların geliştirilmesinde Markör Destekli Seleksiyon (MAS) yöntemi ve
embriyo kültürü yöntemlerinin kullanılmasının planlanması hem çağrı metni hem de TÜBİTAK Vizyon 2023 kapsamında
öncelikli hedeflerde yer alan biyoteknolojik yöntemlerin ıslah programlarına entegre edilmesi hedefi ile de uyumludur.