Ayçiçeğinde, Yüksek Tane ve Yağ Verimine Sahip Mildiyö Hastalığına ve Canavar Otuna DayanıklıSaf Hatların Klasik ve Biyoteknolojik Yöntemler Kullanılarak Geliştirilmesi


Sincik M., Çil A. N., Oluk C. A., Göksoy A. T., Çil A.(Yürütücü)

TÜBİTAK Projesi, 1003 - Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı, 2023 - 2027

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 1003 - Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı
  • Başlama Tarihi: Aralık 2023
  • Bitiş Tarihi: Mayıs 2027

Proje Özeti

Bu proje; halen ülkemiz ihtiyacının büyük ölçüde ithalatla karşılandığı yemeklik yağın üretiminde en önemli bitki

olan ayçiçeğinde yüksek tane verimi ile yağ içeriğine sahip, mildiyö hastalığına ve Canavar otu parazitine dayanıklı

ayçiçeği ebeveyn hatlarının biyoteknolojik ve klasik ıslah yöntemleri ile geliştirilmesi, ayrıca ayçiçeği üretimini önemli

oranda sınırlandıran mildiyö hastalığının ülke çapında mevcut ırklarının belirlenmesini hedeflemektedir. Bu amaca

ulaşmak için projede aşağıda verilen başlıca dört hedef belirlenmiştir:

1. Ülkemizde ayçiçeği üretimini önemli derecede sınırlandıran mildiyö ırklarının belirlenmesi,

2. Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (DATAEM)’nde yürütülen ayçiçeği ıslah çalışmaları kapsamında

geliştirilmiş olan baba hatların farklı lokasyonlarda ekilerek genel ve özel kombinasyon yeteneklerinin saptanması ve

yağ oranı (%42-%50) yüksek olan baba hatların seçilerek tescile sunulması,

3. DATAEM’de yürütülmekte olan ayçiçeği ıslah programı kapsamında elde edilen F2-F4 kademesinde bulunan farklı

özellikteki (Canavar otu, mildiyö ve oleik tip) ana ve baba hatların, sera destekli klasik yöntemler kullanılarak kademe

ilerletilmesi

4. Mildiyö ve Canavar otuna dayanıklılık genlerinin genomdaki yerlerinin tespiti için ABD’den temin edilen her biri, PL8,

PL13, PL17, PL18 ve PL19 mildiyö dayanıklılık genlerinden birini taşıyan hatların da dahil edileceği geniş bir bitki

haritalama panelinin oluşturulması, panelin yeni nesil dizileme yöntemleri (NGS) esas alınarak genotiplendirilmesi ve

tüm-genom ilişkilendirme (Genome-wide Association Study-GWAS) yöntemi sayesinde mildiyö ve Canavar otuna direnç

genleri ile ilişkili SNP markörlerinin belirlenmesi,

Bu projenin amacını oluşturan “Yüksek tane verimi ve yağ içeriğine sahip, mildiyö ve Canavar otuna dayanıklı

ayçiçeği hatlarının geliştirilmesi’’ amacı çağrı metniyle tam bir uyum içerisindedir. Ayrıca, teklif edilen bu proje ile

ayçiçeğinde yüksek verimli ve kaliteli saf hatların geliştirilmesinde Markör Destekli Seleksiyon (MAS) yöntemi ve

embriyo kültürü yöntemlerinin kullanılmasının planlanması hem çağrı metni hem de TÜBİTAK Vizyon 2023 kapsamında

öncelikli hedeflerde yer alan biyoteknolojik yöntemlerin ıslah programlarına entegre edilmesi hedefi ile de uyumludur.