Akademik Veri Yönetim Sistemi
YOLDAŞ K. (Yürütücü), SELÇUK M., UÇAR T.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2022 - 2026
YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ B2 DÜZEYİ DİNLEME – OKUMA YETERLİK TESTİNİN GEÇERLİLİĞİ VE GÜVENİRLİĞİ (Doktora Tezinin ismi, Doktora Tez Savunma Sınavı'nda, jürinin önerisi ile değiştirilmiştir.) İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretim alanında, uluslararası geçerliliğe sahip ve psikometrik açıdan güçlü yeterlik sınavlarının bulunmaması, bu alanda öğrenim gören bireylerin dil düzeylerinin güvenilir bir biçimde tespit edilememesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, B2 düzey okuma ve dinleme yeterlik testinin ön çalışmalarını gerçekleştirmek ve yapı geçerlemesine ilişkin çeşitli kanıtlar toplamaktır. Testin teorik çerçevesi Bachman ve Palmer'ın (2010) İletişimsel Dil Yeteneği Modeli üzerine inşa edilmiştir. Dinleme bölümü Buck'ın (2001) çok bileşenli dinleme modeline dayanmakta olup altı alt yapıdan; okuma bölümü ise Selçuk (2020) tarafından ampirik olarak kanıtlanmış dokuz alt yapıdan oluşmaktadır. Metin seçimi ve madde geliştirme sürecinde test, CEFR le Avrupa Konsey (2009) Kılavuzu temel alınarak sistematik olarak ilişkilendirilmiştir. Geçerlik kanıtlarının toplanmasında Wer'n (2005) Sosyo-bilişsel Çerçevesi kullanılmıştır. Karma yöntem desenlerinden sıralı üçgenleme desenine göre şekillenen araştırmanın katılımcıları; CEFR atölyesinde yer alan 10 alan uzmanı akademisyen ile test içeriğini ve yapısını değerlendiren diğer 10 alan uzmanı akademisyen olmak üzere toplam 20 alan uzmanı akademisyen ve toplam 214 öğrenciden oluşmaktadır. İlk pilot uygulama (n=37 ve n=30) ve bir deneme uygulaması (n=147) gerçekleştirilmiştir. Veriler; klasik madde analizleri, güvenirlik analizleri (Cronbach’ın Alpha), uzmanlar arası uyum analizleri (Weghted Kappa ve Fless Kappa) ve uzman görüşler aracılığıyla çözümlenmiştir. Bulgular; metin seçiminde uzmanlar arası uyumun güçlü düzeyde olduğunu (dinleme: 0,782; okuma: 0,826 Weghted Kappa), CEFR atölye çalışmasında önemli düzeyde uzlaşı sağlandığını (dinleme: 0,813; okuma: 0,796 Fless Kappa) göstermektedir. Güvenirlik katsayıları iteratif sürecin etkinliğini yansıtarak aşamalı yükselme göstermiştir (dinleme: .698, .718, .748; okuma: .672, .722, .772). Madde güçlük indeksleri kabul edilebilir aralıkta (.30-.70) dağılım göstermiş, ayırt edicilik indeksleri çoğunlukla çok iyi düzeyde (.40 ve üzeri) bulunmuştur. Uzmanlar, test maddelerini tanımlanan alt yapılarla büyük ölçüde eşleştirmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, ikinci/yabancı dil olarak Türkçe alanında geçerlilik ve güvenirlik odaklı, CEFR le sistematik olarak ilişkilendirilmiş kapsamlı test geliştirme çalışmasıdır ve bu çalışma çerçevesinde geliştirilen test ikinci deneme uygulamasına hazır hale getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: dil testleri, dinleme, eğitimde ölçme ve değerlendirme, geçerlilik, güvenirlik, okuma, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi