Enzimatik Yıkıma Dirençli Peptit Analoglarının In Silico Tasarımı ile Kronik Yaralara Yönelik Antimikrobiyal - Anjiyogenik Etkili Kriyojel Matris Geliştirilmesi ve İn Vitro Etkinliklerinin Değerlendirilmesi
TÜSEB A Grubu Acil AR-GE Projesi, 2026 - 2028
- Proje Türü: TÜSEB A Grubu Acil AR-GE Projesi
- Başlama Tarihi: Eylül 2026
- Bitiş Tarihi: Mart 2028
Proje Özeti
Standart protokollere göre 4-12 haftalık süreçte iyileşme evrelerini tamamlayamayan yaralar, kronik yaralar olarak tanımlanmaktadır. Kronik yaralar, yara yatağındaki persistan inflamasyon ve çoklu ilaç direncine sahip mikroorganizma kolonizasyonu nedeniyle modern tıbbın çözüm bekleyen sorunlarındandır. Mevcut çözümlerin teknik sınırlılıkları ve sürecin beraberinde getirdiği tablo, sağlık ekonomisi üzerinde sürdürülemez bir maliyet unsuru oluşturmaktadır. Güncel literatürde yara iyileşme süreçlerinin regülasyonunda ve patojen eliminasyonunda stratejik roller üstlenen doğal antimikrobiyal peptitler, yeni nesil terapötik ajanlar olarak öne çıkmaktadır. Projede, insan vücudunun doğal savunma sistemlerinden LL-37 ve Histatin-5 peptitleri, yüksek biyouyumlulukları ve düşük immünojenik riskleri nedeniyle model moleküller olarak seçilmiştir. Seçilen kombinasyonda, LL-37
peptidi güçlü antibakteriyel etkisinin yanı sıra anjiyojenik sinyal yolaklarını indükleme kapasitesiyle doku onarımını hızlandırırken,Histatin-5 ise geniş spektrumlu bir antifungal karakter sergileyerek yara yatağında kapsamlı bir biyosidal koruma katmanı oluşturacaktır. Ancak peptitler yara eksudasında patolojik düzeyde bulunan nötrofil elastaz ve bakteriyel proteazlar gibi enzimlerin etkisiyle hızla proteolitik degradasyona uğramakta, bu durum ise peptitlerin yarılanma ömürlerini ve klinik etkinliklerini dramatik şekilde minimize etmektedir. Söz konusu durumu aşmak amacıyla, peptitlerin enzimatik kesim noktalarının rasyonel bir yaklaşımla in silico yöntemler kullanılarak haritalandırılması ve bu bölgelerin stereokimyasal modifikasyon yoluyla stabilize edilmesi temel bir strateji olarak benimsenmektedir. Projenin metodolojik özgünlüğü, bu iki peptidin modifiye edilmesi ve sinerjik kombinasyonunun, ileri teknoloji kriyojelasyon tekniğiyle sentezlenen "çift-ağlı" agaroz/aljinat matrisler içerisine kontrollü bir şekilde entegre edilmesidir. Kriyojel yapısı, hücresel infiltrasyon, gaz değişimi ve eksüda drenajı için optimize bir mikroçevre sağlarken, agaroz ve aljinatın hibrit jelleşmesi fizyolojik koşullarda yüksek yapısal stabilite sunacaktır. Tasarlanan peptit analoglarının katı faz yöntemiyle sentezini takiben proteolitik direnç artışı, RP-HPLC analizleri ile kantitatif olarak ispatlanacak, ardından hibrit matrislerin morfolojik (SEM), spektral (FTIR) ve diferansiyel taramalı kalorimetre (DSC) termogravimetrik (TGA) karakterizasyonları gerçekleştirilecektir.
Biyoaktivite doğrulamasında, sentezlenen ürünlerin dirençli patojenlere karşı antimikrobiyal etkinlikleri tayin edilecek ve L929
fibroblast hücre hattında rejeneratif migrasyon ile biyouyum potansiyelleri in vitro modellerle valide edilecektir. Proje kapsamında
geliştirilecek yüksek katma değerli prototip, TÜSEB’in stratejik hedefleriyle uyumlu özgün bir biyomedikal çözüm sunarak patent ve
saygın yayın (Q1/Q2) potansiyeli taşımaktadır. In vitro validasyonu takiben in vivo süreçlere ve ticarileşmeye aktarılması planlanan
bu formülasyon, yara bakım pazarında ithalata bağımlılığı azaltacak yerli ve biyoteknolojik bir alternatif oluşturacaktır.
Disiplinlerarası bu yaklaşım, hem nitelikli akademik bilgi üretimine hem de ülkemizin biyoekonomik kalkınma hedefleri
doğrultusunda tıbbi cihaz ekosistemine stratejik bir katkı sağlayacaktır.