Goncagül G.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2024 - 2025
-
Proje Türü:
TÜBİTAK Projesi
-
Destek Programı:
2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
-
Başlama Tarihi:
Şubat 2024
-
Bitiş Tarihi:
Mart 2025
Proje Özeti
Günümüzde birçok at uygun eğitim metotlarının uygulanmaması sonucunda henüz tay iken sakatlanmakta veya
çeşitli zararlara ve travmalara uğramaktadır. Atların doğal ortamlarındaki davranış kalıplarının bilinmesi at ile
insan arasındaki doğru iletişimin sağlanmasında bir ipucu niteliğindedir. Günümüzde atların eğitim ve
yönlendirilmelerinde de at davranışları çok önemli bir role sahiptir. Algılarının ve öğrenme kabiliyetlerinin
keşfedilmesi ve böylelikle doğru eğitim yöntemlerinin uygulanması sonucu insanlar atlardan farklı yönlerde
yararlanabilmektedir. Atların çevrelerindeki değişimlere, davranışsal olarak uyum gösterebilmeleri için öğrenme
yeteneği çok önemlidir. Aynı zamanda insanların atlardan yararlanabilmesi onların eğitilebilirliğine bağlı
olduğundan, atların öğrenme kabiliyetleri insanlar için büyük önem taşımaktadır. Atın eğitimli olması değerini
önemli ölçüde attırmaktadır. Bu nedenle at davranışları ve öğrenme mekanizmaları arasındaki bağın kurulması
sağlanmalı ve doğru eğitim metotları kullanılarak atlar sektöre kazandırılmalıdır. Eğitim sırasında verilen görevi
kendi istekleriyle yerine getirmeleri, atların refahı ve başarıları açısından oldukça önemlidir. Bu amaçla atların
temel eğitimleri sırasında ürkekliklerinin azaltılması ve çeşitli seslere, nesnelere karşı alışmalarının sağlanması
için duyarsızlaştırma eğitimlerinde bazı parkurlardan yararlanılmaktadır.
Bu araştırmada atların farklı zemin üzerinde yürüme ve nesneler arasından geçme (dar alan, şemsiye, yarım
halka, branda) gibi bazı görevleri yerine getirmesi sırasında clicker metodunun kullanımının atın parkurdaki
başarısına etkisi gözlemlenecektir.
Clicker yönteminin atlar tarafından hızla öğrenilen, uygulaması kolay ve maliyeti düşük bir yöntem olması ve aynı
zamanda görevlerin başarılmasındaki etkinliği nedeniyle at eğitiminde kullanılması tavsiye edilebilir. Bununla
birlikte, clicker metodu kullanılarak atın görevleri kendi isteğiyle yerine getirmesinin hem at antrenörün güvenliği
hem de hayvan refahı açısından önemli olduğu bilinmektedir.
Proje önerisinde, arap ve İngiliz ırkı atlarında clicker yöntemiyle pozitif pekiştirecin öğrenme teorisinde etkinliğinin
ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışma Mayıs – Temmuz 2024 tarihleri arasında Bursa Uludağ Üniversitesi
Mennan Pasinli Atçılık Meslek Yüksekokulu uygulama çiftliğinde 4 eğitimsiz at üzerinde yürütülecektir.
Bu çalışma Bursa Uludağ Üniversitesi Mennan Pasinli Atçılık Meslek Yüksekokulu uygulama çiftliğinde hiç eğitim
almamış ikisi ingiliz, ikisi arap atı olmak üzere 4 farklı atta kullanılacaktır. Atlardan bir ingiliz ve bir arap atına
Mayıs- Temmuz ayları eğitim verilirken diğer iki farklı ırkta olan at kontrol grubunu oluşturacaktır. Bu eğitimde,
Clicker hazırlığı, Hedef davranışları belirleme, İstenilen davranışları öğretme, Zorluk derecesini arttırma, Sürekli
pratik yapma, Duyarsızlaştırma çalışmaları, Pozitif pekiştirme, Sabır ve tutarlılık olarak yedi hedef basamak
kullanılacaktır. Proje sonucunda elde edilecek bilimsel çıktılar doğrultusunda genç at antrenörlerinin saha
uygulamalarında bu yöntemi uygulamasıyla, hayvan refahı yanında at kazalarının oluşmasını da belirli ölçüde
azalacağı ve bu açıdan da özgün verilerin elde edileceği kanaatindeyiz. Ayrıca, projenin çıktılarının ulusal
bilimsel platformlarda yayınlanma potansiyelinden dolayı da yüksek yaygın etki gösterecektir.